Demiryolu taşımacılığı: blok tren, Avrupa ve Çin Tren sınırı geçer, dosya bizde kalır.
Demiryolu taşımacılığında blok tren, vagon ve konteyner sevkiyatı organize ediyoruz; Avrupa'ya Kapıkule, doğuya Bakü–Tiflis–Kars ve Orta Koridor güzergâhlarını aşağıda kamu kaynaklarından anlatıyoruz. Fabrika ile terminal arasındaki karayolu ayağını biz kuruyoruz; gümrük müşavirliği kendi bünyemizde.
- CIM · CIM/SMGS senedi
- Kapıkule · BTK · Marmaray
- Gümrükleme kendi bünyemizde
Yük türü
Blok tren, vagon, konteyner
Demiryolunda sevkiyat üç biçimde kurulur. Hangisinin uyduğunu hacminiz, yükleme noktanız ve varış terminali birlikte belirler.
Tek gönderen, tek tren
TCDD Taşımacılık'ın tanımıyla blok tren, yüklendiği istasyondan boşaltılacağı istasyona kadar lokomotifin ve vagonların değiştirilmediği, ara istasyonda manevra yapılmadığı, trenden yük alınıp verilmediği taşımadır. Avrupa ulaştırma istatistiği sözlüğü aynı şeye tam tren yükü der: tek gönderen, tek yükleme ve tek boşaltma noktası.
Vagon yükü
Bir vagonu yol boyunca tek başına kullanan gönderidir; vagon tam dolmasa da vagon yükü sayılır. CIM'de her gönderi için ayrı taşıma senedi düzenlenir ve aksi kararlaştırılmadıkça bir senet birden fazla vagon yükünü kapsamaz (m. 6 § 6).
Rayda konteyner
Konteyner, takas gövdesi ya da yarı römork vagona intermodal taşıma birimi olarak yüklenir. Senette birimin kategorisi ve numarası yazılır (CIM m. 7 § 1 l); konteynerde giden yük, sorumluluk bakımından açık vagonda taşınmış sayılmaz (m. 23 § 3 a). Konteynerin içini doğru yüklemek için konteyner yükleme ve mühür kuralları.
Koridorlar
Batıda Kapıkule, doğuda BTK
Aşağıdaki güzergâhlar kamuya açık kaynaklardan alındı; Edolines'ın bu hatlarda sefer düzenlediği iddiası değildir. Hangi tren ve terminalle çalışılacağı teklifte yazılır.
Kapıkule
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Halkalı–Kapıkule hattını Türkiye'nin Avrupa'ya açılan en stratejik demiryolu koridoru olarak tanımlıyor; son yıllarda demiryolu ihracat taşımalarının %86'sı bu koridordan yapıldı. TCDD Taşımacılık, Avrupa yönündeki demiryolu sınır kapılarını Kapıkule ve İpsala olarak sayıyor.
Bakü–Tiflis–Kars
BTK hattı 30 Ekim 2017'de hizmete girdi ve Kars'tan Gürcistan ve Azerbaycan'a bağlanıyor. Orta Koridor oradan Hazar Denizi'ni geçip Kazakistan üzerinden Çin'e uzanır. Türkiye'den Çin'e ihraç yükü taşıyan ilk tren 4 Aralık 2020'de Çerkezköy'den kalktı; TCDD Taşımacılık üzerinden Çin–Avrupa düzenli yük taşıması 9 Temmuz 2025'te Çin'den gönderilen ilk trenle başladı.
Boğaz'ın altından
2020 başından beri yük trenleri Asya ile Avrupa arasında Marmaray Boğaz Tüp Geçişi'nden geçiyor. TCDD Taşımacılık, Temmuz 2025'ten itibaren Marmaray'dan 24 saat kesintisiz geçiş imkânı olduğunu yazıyor. Doğudan gelen yük treni, Boğaz'da gemiye aktarılmadan Avrupa yakasına devam eder.
Sınırda boji değişir
Türkiye ile Gürcistan arasında hat genişliği değişir; Bakanlık iki ülke arasında bojisi değişen vagonlarla blok cevher treni taşındığını açıklamıştı. SMGS, farklı hat genişliğindeki ağlar arasında üç yol sayar: yükü diğer genişlikteki vagona aktarmak, vagonu diğer genişliğin bojisine almak ya da ayarlanabilir dingil kullanmak (m. 4).
Taşıma senedi
CIM, SMGS ve ortak senet
Demiryolunda taşıma sözleşmesini senet belgeler. Hangi senedin kullanılacağını güzergâhın geçtiği ülkeler belirler.
CIM. COTIF'in B ekindeki CIM kuralları, yükün teslim alındığı yer ile teslim edileceği yer iki farklı üye devlette olduğunda uygulanır (m. 1 § 1). Türkiye, Bulgaristan, Gürcistan ve Azerbaycan OTIF üyesidir. Sözleşme, tek tip örneğe uygun bir taşıma senediyle belgelenir; senedi gönderen ve taşıyıcı imzalar, taşıyıcı teslim aldığını nüshada onaylayıp gönderene verir (m. 6 § 2–4). Senet elektronik de olabilir (m. 6 § 9). CIM senedi konşimento hükmünde değildir (m. 6 § 5).
SMGS. Kazakistan ve Çin OTIF üyesi değildir; OSJD'nin SMGS anlaşmasına taraftır. Gürcistan ve Azerbaycan iki rejimde de yer alır. SMGS'nin taraf listesinde Türkiye yoktur.
CIM/SMGS. İki rejimin sınırında gönderi normalde yeniden sevk edilir ve yeni senet düzenlenir. CIT ile OSJD'nin CIM/SMGS senedi bunun yerine tek belgeyle yürür: CIM bölgesinde CIM senedi, SMGS bölgesinde SMGS senedi olarak kullanılır; gümrük belgesi olarak da aynı ilke geçerlidir. El kitabı Gürcistan'daki Ahılkelek'i yeniden sevk noktası olarak listeler. TCDD Taşımacılık, BTK güzergâhında 10 Eylül 2021'den beri bu senedi kullandığını ve senedin Türk gümrüğünde transit refakat belgesi gibi işlem gördüğünü yazıyor.
Zorunlu kayıtlar
Gönderen ve alıcı, teslim alma ve teslim yeri, malın tanımı ve ambalajı, brüt ağırlık, vagon ya da konteyner numarası, gümrüğün istediği belgelerin listesi ve taşımanın CIM'e tabi olduğu kaydı (m. 7 § 1).
Beyanın sorumlusu
Senede yazılan bilginin yanlış, eksik ya da yanlış yere yazılmış olmasından ve RID'in istediği kayıtların atlanmasından doğan zarardan gönderen sorumludur (CIM m. 8 § 1).
Rusça ve bir Batı dili
CIM/SMGS senedinde iki sözleşmeyi birlikte ilgilendiren kutular Rusça ve İngilizce, Fransızca ya da Almanca doldurulur; Çin'e giden gönderide Çince de eklenebilir (GLV-CIM/SMGS md. 8).
Sorumluluk
Taşıyıcı ne kadar öder
CIM taşıyıcının sorumluluğunu malın değerine değil, kilogram başına bir sınıra bağlar. Sınırın üstündeki değeri yük sigortası karşılar.
Kayıp ya da hasarda tazminat, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 17 özel çekme hakkını (ÖÇH) geçemez (CIM m. 30 § 2; hesap birimi COTIF m. 9). Taşıma süresi aşıldığı için doğan zararda tazminat taşıma ücretinin dört katıyla sınırlıdır (m. 33 § 1).
Sınır iki yoldan yükselir: senede sınırın üstünde bir mal değeri beyan etmek (m. 34) ya da teslim menfaati beyan etmek (m. 35). Zararın kasıtla ya da pervasız davranışla doğduğu ispat edilirse sınırlar uygulanmaz (m. 36). Modları yan yana görmek için taşıyıcı sorumluluk sınırları, sınırın üstü için nakliyat sigortası ve ICC klozları.
7 gün
Mal kabul edilince kısmi kayıp, hasar ve gecikmeye dayalı haklar söner. Görünmeyen hasarda, fark edilir edilmez ve kabulden en geç 7 gün içinde tespit istenirse hak korunur (m. 47).
Bir yıl
Taşıma sözleşmesinden doğan davada zamanaşımı bir yıldır; kasıt ya da pervasız davranışta iki yıl (m. 48 § 1).
Kim yükledi
Yükü gönderen yüklediyse ya da alıcı boşalttıysa, bundan doğan zarar taşıyıcıyı sorumluluktan kurtaran özel riskler arasında sayılır (m. 23 § 3 c).
Gümrük ve RID
Evrak rayda da evraktır
CIM, gümrük ve tehlikeli madde kurallarını kaldırmaz; taşıma bu kamu hukuku kurallarına tabi kalır (CIM m. 2).
Gümrük müşavirliği kendi bünyemizde: ihracat beyannamesini, GTİP tespitini, menşe ve dolaşım belgelerini (ATR, EUR.1) kendi gümrük müşavirimiz yürütür; dosya dışarıya devredilmez. Transitte 17 Kasım 2024'te NCTS Faz 5'e geçildi; TCDD Taşımacılık, ortak transit kapsamında demiryoluyla basitleştirilmiş usulde taşımanın bu geçişle sona erdiğini yazıyor. T1 ve NCTS için T1 transit belgesi.
Tehlikeli madde demiryolunda RID'e tabidir; RID, COTIF'in C ekidir (COTIF m. 6 § 1). Senette malın RID'in öngördüğü tanımla yazılması gerekir (CIM m. 7 § 1 h). Gönderen bu kayıtları yapmazsa taşıyıcı, malın tehlikeli olduğunu teslim alırken bilmiyorsa, yükü tazminat ödemeden boşaltabilir, imha edebilir ya da zararsız hâle getirebilir (m. 9). Her modun kuralı: tehlikeli madde taşıma kuralları.
Kendi müşavirimiz
İhracat beyannamesi, GTİP, ATR ve EUR.1 aynı dosyada; gümrükleme ve depolama.
NCTS Faz 5
17 Kasım 2024'ten beri ortak transitte demiryolu basitleştirilmiş usulü yok.
COTIF Ek C
Tehlikeli madde senette RID tanımıyla yazılır.
Ne yaparız
Tek dosya, tek muhatap
Demiryolu sevkiyatını organize ediyoruz: yükünüze uyan treni, terminali ve senet türünü bulur, karayolu ayaklarını kurar, gümrüğü kendi bünyemizde yaparız. Demiryolunu karayolu ve denizyoluyla süre ve maliyet üzerinden karşılaştırıp önünüze koyarız.
Ön ve son taşıma
Fabrika–terminal ve terminal–alıcı ayakları karayoluyla tarafımızca kurulur; ayrıntı karayolu taşımacılığı sayfasında.
Modları birleştirmek
Deniz, demiryolu ve karayolunu tek takvimde hizalamak için intermodal taşımacılık; limanların demiryolu bağlantısı Limanlar sayfasında.
Tek muhatap
Rezervasyondan teslime kadar aynı kişi. Kötü haberi de o, siz sormadan verir.
Yükün cinsini, ağırlığını, yükleme yerini ve varış noktasını yazın. Mesai içinde aynı gün, dışında ertesi iş günü kalem kalem yazılı teklifle dönüyoruz; teklifte yazan dışında masraf yok.
Bu sayfada sefer sıklığı, transit süresi ya da fiyat yazılmaz. Güzergâh bilgileri kamuya açık kaynaklardan alınmıştır; Edolines'ın bu hatlarda sefer düzenlediği iddiası değildir.
Sık sorulanlar
Blok tren ile vagon yükü arasındaki fark nedir?
Blok trende bütün tren tek gönderenin yüküyle, tek yükleme noktasından tek boşaltma noktasına gider; yolda lokomotif ve vagon değişmez, manevra yapılmaz. Vagon yükünde gönderi bir vagonu tek başına kullanır ama vagon başka gönderilerle aynı trende yol alır. Hangisinin uyduğu hacme ve terminale göre teklifte yazılır.
Türkiye'den Çin'e demiryoluyla yük gönderilebilir mi?
Evet. Güzergâh Bakü–Tiflis–Kars hattı ve Orta Koridor üzerinden Gürcistan, Azerbaycan, Hazar Denizi ve Kazakistan'dan geçer. Türkiye'den Çin'e ihraç yükü taşıyan ilk tren 4 Aralık 2020'de Çerkezköy'den kalktı. Hangi tren, kalkış günü ve süre sevkiyata göre değiştiği için teklifte yazılır; bu sayfada transit süresi vermiyoruz.
CIM/SMGS senedi ne işe yarar?
CIM rejiminden SMGS rejimine geçen gönderide senedin sınırda yeniden yazılmasını önler: aynı belge CIM bölgesinde CIM senedi, SMGS bölgesinde SMGS senedi olarak geçer. Dayanağı SMGS m. 13 ve CIM m. 6 § 8'deki birörnek senet hükmüdür. El kitabına göre senedin kullanılması CIM ve SMGS'nin sorumluluk hükümlerini değiştirmez (GLV-CIM/SMGS md. 12.1).
Hasarda demiryolu taşıyıcısı ne kadar öder?
CIM'de eksik brüt ağırlığın kilogramı başına en çok 17 ÖÇH. Senede mal değeri ya da teslim menfaati beyan edilirse sınır yükselir. Sınırın üstündeki değer için yük sigortası gerekir.
Tehlikeli madde demiryoluyla taşınır mı?
RID'in demiryolunda taşınmasına izin verdiği madde, RID'e uygun sınıflandırılıp ambalajlanır ve senette RID tanımıyla beyan edilirse taşınır. Beyan eksikse taşıyıcı, tehlikeyi bilmiyorsa, yükü tazminatsız boşaltabilir ya da imha edebilir (CIM m. 9). Ayrıntı tehlikeli madde sayfasında.
CIM senedi konşimentonun yerini tutar mı?
Hayır. CIM senedi taşıma sözleşmesini belgeler ama konşimento hükmünde değildir (CIM m. 6 § 5). Konşimentonun hangi işlevleri taşıdığı konşimento sayfasında.
Kaynaklar
- OTIF — COTIF 1999 Ek B: CIM Birörnek Hukuk Kuralları (01.05.2016'dan uygulanan metin) m. 1 (kapsam), 2 (kamu hukuku), 6 (sözleşme ve senet), 7 (senedin içeriği), 8 (gönderenin sorumluluğu), 9 (tehlikeli madde), 23 (sorumluluk ve özel riskler), 30 § 2 (17 hesap birimi), 33 (gecikme), 34–36 (beyanlar, sınırın kalkması), 47 (hakların sönmesi), 48 (zamanaşımı) · otif.org (PDF) · erişim 30.09.2026
- OTIF — COTIF 1999 (01.07.2015 sürümü) m. 6 § 1 (ekler; RID Ek C), m. 9 (hesap birimi: IMF özel çekme hakkı) · otif.org (PDF) · erişim 30.09.2026
- OTIF — Üye devletler Türkiye, Bulgaristan, Gürcistan ve Azerbaycan üye; Kazakistan ve Çin listede yok · otif.org · erişim 30.09.2026
- OSJD — Uluslararası Demiryolu Yük Taşımacılığı Anlaşması (SMGS), 01.07.2019 değişiklikleriyle Taraf listesi, m. 4 (farklı hat genişliğinde taşıma yöntemleri), m. 13 (CIM/SMGS senedi), m. 14 § 3 (senet) · osjd.org (PDF) · erişim 30.09.2026
- CIT — CIM/SMGS Avrupa–Asya yükünde iki rejim ve sınırda yeniden sevk · cit-rail.org · erişim 30.09.2026
- CIT ve OSJD — CIM/SMGS Senet El Kitabı (GLV-CIM/SMGS), 12.12.2025 baskısı md. 3 (amaç), 5 (hukuki dayanak), 6 (kullanım koşulları), 8 (dil), 12.1 (sorumluluk); Ek 1 (uygulayan taraflar ve eksenler), Ek 3 (Ahılkelek yeniden sevk noktası) · cit-rail.org (PDF) · erişim 30.09.2026
- TCDD Taşımacılık A.Ş. — 2025 Yılı Faaliyet Raporu Blok tren tanımı; BTK'nın 30.10.2017'de hizmete girmesi; Marmaray'dan 2020 başından beri yük geçişi ve Temmuz 2025'ten itibaren 24 saat geçiş; ilk ihracat treni 04.12.2020; Çin–Avrupa düzenli taşıma 09.07.2025; BTK'da CIM/SMGS senedi 10.09.2021'den beri; NCTS Faz 5 (17.11.2024); demiryolu sınır kapıları · tcddtasimacilik.gov.tr (PDF) · erişim 30.09.2026
- T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı — Halkalı–Kapıkule arası hızlı trenle 1,5 saate düşecek (06.06.2026) Halkalı–Kapıkule, Avrupa'ya açılan en stratejik demiryolu koridoru; son yıllarda demiryolu ihracat taşımalarının %86'sı bu koridordan · uab.gov.tr · erişim 30.09.2026
- T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı — Demir İpek Yolu'nun iki yıllık serüveni Türkiye–Gürcistan arasında bojisi değişen vagonlarla blok tren taşıması · uab.gov.tr · erişim 30.09.2026
- Trans-Hazar Uluslararası Taşıma Güzergâhı Birliği (TITR) — Güzergâh Orta Koridor: Çin, Kazakistan, Hazar Denizi, Azerbaycan, Gürcistan ve Avrupa · middlecorridor.com · erişim 30.09.2026
- Eurostat, ITF ve UNECE — Glossary for transport statistics, 5. baskı (2019) A.V-13 (gönderi türleri: tam tren yükü, vagon yükü, parça yük), G.II-02 (intermodal taşıma birimi) · ec.europa.eu (PDF) · erişim 30.09.2026
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; sözleşme, tarife ya da sefer taahhüdü değildir. Sözleşme ve kurum metinleri doğrudan okunmuş, madde numaraları verilmiştir. Güzergâh bilgileri kamu kurumlarının yayınlarından alınmıştır ve Edolines'ın bu hatlarda sefer düzenlediği iddiası taşımaz. Hangi senedin ve rejimin uygulanacağı somut taşımanın güzergâhına ve sözleşmesine bağlıdır.
Değişiklik günlüğü
- Sayfa yayımlandı. CIM ve COTIF OTIF'in metinlerinden, SMGS OSJD'nin metninden, CIM/SMGS senedi CIT ile OSJD'nin el kitabından, koridor bilgileri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile TCDD Taşımacılık'ın yayınlarından doğrudan okunarak yazıldı. Sefer sıklığı, transit süresi ve fiyat yazılmadı.