CBM, LDM ve hacim ağırlığı: hangi rakam faturalanır Hangi rakam faturalanır.
Her modda mantık aynıdır: ücrete esas ağırlık, brüt ağırlık ile hacim ağırlığından büyük olanıdır. Değişen tek şey bölendir; burada da kritik bir ayrım var. Hava kargoda bölen 6.000 olarak IATA tarafından yayımlanır. Karayolunda ise evrensel bir katsayı yoktur: aynı şirketler grubunun Belçika kolu 333 kg/m³, Almanya kolu 250 kg/m³ yayımlıyor. Aradaki fark %33.
Hesaplayın
Modu seçin, ölçüleri ve brüt ağırlığı girin. Hesap tarayıcınızda yapılır. Hava kargoda TACT'in yuvarlama kuralları uygulanır: kenarlar önce tam santimetreye, sonuç bir üst yarım kilograma. Karayolunda katsayı alanı boş gelir, çünkü doğrulanmış bir standart yoktur; kendi sözleşmenizden girersiniz.
Bölenler ve kim yayımlıyor
Aşağıdaki tablonun en önemli sütunu "kim yayımlıyor"dur. Sektörde bu katsayılar "standart" diye dolaşır; oysa yalnızca biri gerçekten kurumsal bir yayındır.
| Mod | Bölen | kg / m³ | Kim yayımlıyor | Bağlayıcı mı |
|---|---|---|---|---|
| Hava kargo | 6.000 cm³/kg | 166,667 | IATA | Endüstri varsayılanı — istisnaları ve taşıyıcı sapması var |
| Ekspres kurye | 5.000 cm³/kg | 200 | Taşıyıcının kendi hizmet rehberi | Hayır — taşıyıcıya göre değişir |
| Denizyolu LCL | — | 1.000 | Taşıyıcının kendi tarifesi | Hayır — karşı örnek var |
| Karayolu parsiyel | — | 250 · 333 | Nakliyeciye göre değişir | Hayır — standart yok |
| Yurt içi kargo (desi) | 3.000 cm³ | 333 | Kargo şirketinin kendi yayını | Hayır |
Hava kargodaki 6.000 bile "bağlayıcı kural" değil, endüstri varsayılanıdır: TACT'in kendi istisnaları ve taşıyıcı sapmasına izin veren bölümü vardır. Diğerleri doğrudan taşıyıcı tarifesidir.
Yaygın bir hata: 167 kg/m³ ile çarpmak. 6.000 böleninin tam karşılığı 166,667 kg/m³'tür. 167 ile çarpmak sonucu yaklaşık %0,2 yukarı sapmalı gösterir; 100 m³'te 33 kg fark eder. 167 bir IATA rakamı değildir, kolaylık amaçlı bir yuvarlamadır; hesabı 6.000'e bölerek yapın.
Karayolunda neden standart yok
Bu, sayfanın en çok yanlış bilinen kısmıdır. İnternette "1 LDM = 1.850 kg Avrupa standardıdır" veya "karayolunda 1 m³ = 333 kg'dır" diye yazan çok sayıda kaynak var. Bu katsayıları yayımlayan hiçbir direktif, EN veya ISO normu ya da kurum bulunamadı.
Bulunan şey şu: bunlar taşıyıcıların kendi tarifeleridir ve birbirinden ciddi biçimde ayrılırlar. Aynı uluslararası şirketler grubunun iki ülke şirketi:
- Belçika kolu
- 1 m³ = 333 kg · 1 yükleme metresi = 1.850 kg; aynı paragraf katsayının sözleşmeyle değiştirilebileceğini de yazıyor
- Almanya kolu (yurt içi)
- 1 m³ = 250 kg · 1 yükleme metresi = 1.250 kg; uluslararası taşımalar için hiç sayı vermiyor
Aradaki fark %33 ile %48 arasında.
Yükleme metresi (LDM) formülündeki 2,40 m böleni de fiziksel bir ölçü değildir. Faturalama teamülüdür; Alman standardı yarı römorkun gerçek iç genişliği 2,48 m'dir. Yaygın 1.750 kg/LDM değeri ise bir normdan değil, yarı römorkun yaklaşık 24 tonluk faydalı yükünün 13,62 yükleme metresine bölünmesinden gelir.
Karayolu teklifi alırken katsayıyı sorun ve yazdırın. "Hacim ağırlığı uygulanır" cümlesi yeterli değildir; hangi kg/m³ ve hangi kg/LDM değerinin kullanıldığı yazılı olmalıdır. Aynı yük, 333 kg/m³ ile 250 kg/m³ arasında %33 farklı faturalanır.
Yuvarlama adımını da sorun. Çoğu parsiyel taşıyıcı yükleme metresini bir üst 0,1 veya 1,0 adımına yuvarlar ve bu adım hiçbir yerde standart değildir.
İstiflenebilirliği baştan konuşun. Yükünüz istiflenemiyorsa hesap m³ üzerinden değil yükleme metresi üzerinden yapılır ve maliyet ciddi biçimde değişir. Tehlikeli madde bazı taşıyıcılarda güvenlik gerekçesiyle daima istiflenemez sayılır.
Hava kargoda yuvarlama kuralları
Hava kargo, katsayısı kurumsal olarak yayımlanan tek moddur, ama hesabın kendisinin de kuralları vardır ve bunlar çoğu hesaplayıcıda atlanır.
- Ölçüler önce yuvarlanır. Her kenar en yakın tam santimetreye: 0,5 ve üzeri yukarı, 0,4 ve altı aşağı. 11,3 cm → 11 cm; 8,1 cm → 8 cm. Bu "her zaman yukarı" bir kural değildir.
- Ölçüler dış ölçüdür. En büyük uzunluk, en büyük genişlik ve en büyük yükseklik alınır; çıkıntılar, bant, ambalaj ve palet taşması dahil.
- Hacim ağırlığı üç ondalığa kadar hesaplanır, sonra yuvarlanır.
- Kilogram yuvarlaması yarım kilogram adımlıdır. Kesir 0,51–0,99 ise bir üst tam kilograma; kesir tam 0,5 ise değişmez; kesir 0,1–0,4 ise bir üst yarım kilograma. Örnekler: 25,665 → 26,0 · 36,5 → 36,5 · 88,358 → 88,5.
- Çok parçalı gönderide her parça ayrı hesaplanır ve ayrı yuvarlanır, sonra toplanır. Hacimleri toplayıp tek seferde bölmek yanlış sonuç verir.
Tam örnek: 162,2 × 155,6 × 141,4 cm → yuvarlanmış 162 × 156 × 141 → 3.563.352 cm³ → 6.000'e bölününce 593,892 → 594,0 kg.
6.000 mutlak değildir. Yayımlanmış istisnalar vardır: bazı menşe ve emtia kalemlerinde bölen 7.000'dir. Ayrıca taşıyıcılar kendi bültenleriyle TACT ücretlerinden sapabilir. Bir Türk taşıyıcısının bülteni birebir "TACT ücretleri, Bülten Ücretlerinden daha düşük olsa dahi kullanılamaz" der.
Denizyolunda W/M ve navlun tonu
Parsiyel deniz taşımasında tekliflerde W/M ibaresi görürsünüz: weight or measurement. Navlun, brüt ağırlık ile hacimden taşıyıcıya daha çok gelir getirene göre hesaplanır. Türkçesi "navlun tonu"dur.
Ücretlendirilecek birim = brüt ağırlık (ton) ile hacim (m³) değerlerinden büyüğü. Yani eşik 1.000 kg/m³'tür: yükünüz bundan yoğunsa ağırlık, seyrekse hacim üzerinden faturalanırsınız.
Ama bu bağlayıcı bir standart değildir. Aynı hükmü kendi tarifesinde yayımlayan birden çok taşıyıcı var, ancak yayımlanmış bir karşı örnek de mevcut: bir NVOCC tarifesi aynı birimi 800 pound olarak tanımlıyor. Ondalık hassasiyet de değişiyor; bir taşıyıcı kap hacmini altı ondalığa hesaplayıp toplamı ikiye, bir diğeri üçe yuvarlıyor. Ortak bir standart yok.
CBM hesabı ise tutarlı: kabın üç uç boyutunun çarpımı, çıkıntılar dahil. Santimetre yuvarlama eşiği 0,5 cm.
Hesabım tuttu, fatura tutmadı
En sık sorulan soru bu. Hesabınız doğru olsa bile fatura farklı gelebilir; sebepleri şunlardır:
- Asgari ücret eşiği
- Küçük gönderilerde hesaplanan tutar asgari ücretin altında kalırsa asgari ücret uygulanır. Gönderi küçüldükçe asgari ücret kilograma bölündüğünde birim maliyet tarifedeki kilogram fiyatının birkaç katına çıkabilir; numune gibi çok küçük gönderilerde fark en büyüktür. Eşiği taşıyıcınızın tarifesinden okuyun.
- Ağırlık bandı kırılımı
- Hava kargoda bir üst bandın alt sınırından hesaplamak daha ucuza geliyorsa o uygulanır ve fatura ağırlığı üst bandın alt sınırı olur. 995 kg × 2,10 yerine 1.000 kg × 1,85 daha ucuzsa fatura 1.000 kg üzerinden çıkar; yani taşımadığınız 5 kg için de ödersiniz.
- İstif kaybı ve bulaşma
- Karayolunda yük standart hesabın öngördüğünden fazla yer kaplarsa fiilen gereken yükleme metresi faturalanır. Dahası: gönderinin tek bir parçası LDM üzerinden hesaplanmayı gerektiriyorsa bazı taşıyıcılarda tüm gönderi LDM'ye geçer.
- Yuvarlama
- Her modda farklı ve çoğu yerde standart değil. Parsiyel taşıyıcıların LDM yuvarlama adımı taşıyıcıya göre değişir.
- Ölçüye ambalajın dahil olması
- Ölçüm dış ambalaj, palet taşması ve çıkıntılar dahil yapılır. Ürün ölçüsüyle hesap yapmak eksik sonuç verir.
Not: bu sayfada hiçbir tarife rakamı yoktur. Yukarıdaki TL değerleri, yayımlanmış bir tarifeden asgari eşiğin etkisini göstermek için alınmış örneklerdir; sizin sevkiyatınızın fiyatı değildir.
Ne zaman yanlış gider
Karayolu teklifinde katsayı sorulmuyor
"Hacim ağırlığı uygulanır" cümlesiyle yetinilir. Fatura geldiğinde 333 kg/m³ uygulandığı görülür, oysa bütçe 250 kg/m³ ile yapılmıştır: %33 fark.
Yapılacak: teklifte kg/m³ ve kg/LDM değerlerini yazılı isteyin.
Çok parçalı hava gönderisinde hacimler toplanıyor
Farklı ölçülerdeki parçaların hacimleri toplanıp tek seferde bölünür. Doğrusu her parçayı ayrı hesaplayıp ayrı yuvarlamak ve sonra toplamaktır; iki yöntem farklı sonuç verir.
167 ile çarpılıyor
6.000 böleninin tam karşılığı 166,667 kg/m³'tür. 167 ile çarpmak %0,2 yukarı sapma yaratır ve büyük hacimlerde fark edilir hâle gelir.
Ürün ölçüsüyle hesap yapılıyor
Ölçüm dış ambalaj, palet taşması ve çıkıntılar dahil, en büyük dış ölçüler üzerinden yapılır. Ürün kutusunun ölçüsüyle yapılan hesap her zaman düşük çıkar.
Küçük gönderide asgari ücret hesaba katılmıyor
Numune veya tek koli gönderilerinde hesaplanan ağırlık düşük olsa da asgari ücret eşiği devreye girer ve kilogram başına gerçek maliyet katlanır.
Ekspres ile hava kargo bölenleri karıştırılıyor
Hava kargoda 6.000, ekspres kuryede 5.000 kullanılır. 60 × 50 × 40 cm, brüt 15 kg bir koli hava kargoda 20,0 kg, ekspreste 24,0 kg ücretlendirilir; %20 fark. Doğru bölen taşıyıcının adına değil, hangi rejimde taşındığına bağlıdır.
Sık sorulanlar
Desi nedir, desimetreküp ile aynı mı?
Aynı değildir. Fizikte 1 desimetreküp = 1.000 cm³. Yurt içi kargo faturasında ise 1 desi = 3.000 cm³'tür, çünkü kargo şirketi hacmi 3'e böler.
Somut fark: 100 × 50 × 60 cm'lik bir koli 300 dm³ eder ama faturada 100 desi görünür. Yurt dışı gönderilerde aynı şirket 5'e böler.
Bu bölenler kargo şirketinin kendi ticari uygulamasıdır; Türkiye'de desi bölenini yayımlayan resmî bir kurum bulunamamıştır.
Karayolunda 1 m³ kaç kg sayılır?
Tek bir doğru cevabı yoktur. Yayımlanmış değerler arasında 333 ve 250 kg/m³ var; ikisi de taşıyıcıların kendi tarifesidir.
Bunu "Avrupa standardı" diye yazan kaynaklar var ama böyle bir direktif, EN veya ISO normu bulunamadı. Kendi katsayınızı taşıma sözleşmenizden alın.
LDM nasıl hesaplanır?
Yaygın formül: yükün taban alanı (uzunluk × genişlik) 2,40'a bölünür, parça adediyle çarpılır. İstiflenebilen yükte ayrıca istif faktörüne bölünür.
Bir Euro palet (1,20 × 0,80 m) bu formülle 0,40 LDM eder; altı Euro palet 2,40 yükleme metresine karşılık gelir.
2,40 böleni fiziksel iç genişlik değildir, faturalama teamülüdür; gerçek iç genişlik daha fazladır. Yuvarlama adımı da taşıyıcıya göre değişir.
Hava kargoda ölçüler her zaman yukarı mı yuvarlanır?
Hayır, bu yaygın bir yanlış. Her kenar en yakın tam santimetreye yuvarlanır: 0,5 ve üzeri yukarı, 0,4 ve altı aşağı. 11,3 cm → 11 cm olur.
Yukarı yuvarlama kilogram adımında devreye girer ve orada da yarım kilogram adımlıdır. Ekspres rejimde ise kurallar farklıdır ve taşıyıcıya göre değişir.
LCL'de navlun tam m³'e mi yuvarlanır?
İncelenen taşıyıcı tarifelerinin hiçbirinde navlun tonunun tam sayıya yukarı yuvarlandığına dair bir kural bulunamadı. Tarifeler santimetre ölçüsünü ve CBM ondalığını yuvarlar, bir de asgari eşik koyar.
Yani "her zaman tam m³'e yuvarlanır" iddiası doğrulanamadı. Kendi taşıyıcınızın tarifesindeki yuvarlama kuralını sorun.
Bu hesap bana fiyat verir mi?
Hayır. Hesaplayıcı yalnızca ücrete esas ağırlığı bulur. Birim fiyat, asgari ücret eşiği, ağırlık bandı ve surşarjlar taşıyıcınızın tarifesindedir ve bu sayfada hiçbir tarife rakamı gömülü değildir.
Sevkiyatınızın fiyatını çıkarmamızı isterseniz ölçü ve ağırlıkları gönderin.
Kaynaklar
- IATA — Hacim ağırlığı hesabı Gönderinin santimetreküp cinsinden hacminin 6.000'e bölünmesi; hacim ağırlığı ile gerçek ağırlıktan büyük olanının kullanılması · iata.org · erişim 01.09.2026
- Korean Air Cargo — Tarife ve hacim ağırlığı kuralları 6.000 cm³ = 1,0 kg; ücrete esas ağırlığın gerçek ile hacim ağırlığından büyüğü olması; emperyal karşılıklar · cargo.koreanair.com · erişim 01.09.2026
- Yurtiçi Kargo — Desi hesabı ve yuvarlama Hacim (dm³) = (En × Boy × Yükseklik) / 1.000; yurt içinde 3'e, yurt dışında 5'e bölme; yuvarlama kuralı · yurticikargo.com · erişim 01.09.2026
- 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu, madde 3 Posta kolisi ve kargosu için desimetreküp cinsinden üst sınır tanımı — bu bir bölen değil, hacim limitidir · mevzuat.gov.tr · erişim 01.09.2026
- 96/53/EC — Karayolu araçlarının azami ölçü ve ağırlıkları Bağlayıcı olan dış ölçülerdir: yarı römorklu araç 16,50 m, römorklu katar 18,75 m, genişlik 2,55 m. İç genişlik veya LDM böleni bu direktifte düzenlenmez · eur-lex.europa.eu · erişim 01.09.2026
- Schenker nv (Belçika) — Services and options land transport 2025 Hacim ağırlığı 1 m³ × 333 kg ve 1 yükleme metresi × 1.850 kg; LDM = U × G / 2,40; sapma yalnız sözleşmeyle kararlaştırılırsa geçerli; tehlikeli madde istiflenemez sayılır ve yükleme metresi üzerinden faturalanır · dbschenker.com (PDF) · erişim 28.09.2026
- Schenker Deutschland AG — Contract Terms, Haziran 2026 sürümü, madde 13 Yurt içi: m³ başına 250 kg, yükleme metresi başına 1.250 kg; uluslararası: dönüşüm katsayıları navlun tablolarında · dsv.com (PDF) · erişim 28.09.2026
- DHL Freight — Logistik-Lexikon: Lademeter Yarı römorkun iç genişliği 2,48 m; genişlik genellikle 2,40 m olarak verilir · dhl-freight-connections.com · erişim 28.09.2026
- Impargo — Yükleme metresi nasıl hesaplanır Çoğu parsiyel taşıyıcı LDM'yi bir üst 0,1 veya 1,0 adımına yuvarlar; taşıyıcıya teyit ettirin · impargo.de · erişim 28.09.2026
- ASEAN — Hava kargo eğitim modülü C5: hava navlunu hesabı (TACT kuralları) İstisna: Hindistan çıkışlı kesme çiçek ve canlı bitkide, Sri Lanka çıkışlı SCR 1024 ve 1401 kalemlerinde 7.000 cm³ = 1 kg; kenarlar en yakın tam santimetreye; hacim ağırlığı üç ondalık; yarım kilogram yuvarlaması; her parça ayrı hesaplanır · asean.org (PDF) · erişim 28.09.2026
- Turkish Cargo — Uygulama Şartları Türkiye, Bülten No 2024/01 (01.05.2024) Madde 6: TACT ücretleri, Bülten Ücretlerinden daha düşük olsa dahi kullanılamaz · utikad.org.tr (PDF) · erişim 28.09.2026
- Seafrigo USA Inc. — Governing Rules Tariff (NVOCC), kural 2.1 Ağırlık/hacim ücretlerinde W 800 pound, M 1 metreküp demektir · seafrigo.com (PDF) · erişim 28.09.2026
- Pyramid Lines — Rules Tariff No. 001, kural 2 ve 2-060 W ve M 1.000 kilo ve 1 metreküptür; kap hacmi altı ondalıkla hesaplanır, ikinci ondalıkta yuvarlanır · pyramidlines.com (PDF) · erişim 28.09.2026
- Tropical Shipping — Rules tariff, kural 2-2 ve 2-3 Ücret 1.000 kg (W) ya da 1 m³ (M) başına, hangisi daha çok gelir getiriyorsa; hacim üç ondalık basamakla · rates.tropical.com · erişim 28.09.2026
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hava kargodaki 6.000 böleni dışındaki katsayıların hiçbiri bağlayıcı bir standart değildir; taşıyıcıların kendi tarifelerinde yayımladıkları ticari değerlerdir ve sözleşmeyle değişir. Karayolu için evrensel bir katsayı bulunamamıştır; bu yüzden hesaplayıcıda o alan boş gelir. Hesaplayıcı fiyat vermez, yalnızca ücrete esas ağırlığı bulur; hiçbir tarife rakamı gömülü değildir. Kendi katsayınızı ve yuvarlama kuralınızı taşıma sözleşmenizden ve taşıyıcınızın tarifesinden doğrulayın.
Değişiklik günlüğü
- Kaynaklar eklendi: karayolu katsayıları (Schenker Belçika 2025, Schenker Almanya Haziran 2026), römork iç genişliği, yükleme metresi yuvarlama adımı, TACT istisnaları ve yuvarlaması, Türk taşıyıcı bülteni ve denizyolu W/M tanımları. Başka bir operatörün 333, 250 veya 200 kg/m³ yayımladığı cümlesi kaynağı bulunamadığı için çıkarıldı; 200 karayolu aralığından düştü. Asgari ücret örneğindeki kaynaksız TL rakamları çıkarıldı.
- Sayfa ve hesaplayıcı yayımlandı. Katsayılar birincil kaynaktan doğrulandı; karayolu için kurumsal bir yayımcı bulunamadığı tespit edildiği için o moda sabit katsayı gömülmedi. Hava kargo yuvarlama kuralları TACT'e göre uygulandı.