Nakliyat sigortası: ICC (A), (B), (C) ne kapsar Taşıyıcı kilo başına öder. Sigorta malın değerini.

Taşıyıcı sorumluluğu ile sigorta

Taşıyıcı ancak sorumlu olduğu hasarı öder ve o zaman bile kilogram ya da koli başına bir sınırla; sınırlar moda göre değişir ve taşıyıcı sorumluluk limitleri sayfasında. Forwarder'ın zorunlu sorumluluk sigortası da yükü değil, onun sorumluluğunu karşılar (forwarder hukuken kimdir).

Nakliyat sigortası ise kimin kusurlu olduğuna değil, poliçede kapsanan bir rizikonun gerçekleşip gerçekleşmediğine bakar ve sigorta bedeline kadar öder. Sigortacı ödedikten sonra, ödediği tutar kadar sigortalının taşıyıcıya karşı haklarına geçer (TTK m. 1472/1). Bu yüzden taşıyıcıya karşı hakların korunması sigortalının da borcudur.

(A), (B), (C) tek tabloda

Klozlar Lloyd's Market Association (LMA) ile International Underwriting Association (IUA) tarafından yayımlanır; güncel sürüm 1 Ocak 2009 tarihlidir. Aşağıdaki tablo, istisnalar saklı kalmak üzere hangi rizikonun hangi klozda kapsandığını gösterir.

Üç klozda da kapsam dışı

• Sigortalının kasıtlı kötü davranışı (m. 4.1).
• Olağan akma, ağırlık ya da hacim kaybı ve aşınma (m. 4.2).
• Yetersiz ya da uygunsuz ambalaj, ambalajı sigortalı veya çalışanları yaptıysa ya da teminat başlamadan yapıldıysa. Konteynere istif de "ambalaj" sayılır (m. 4.3).
• Malın kendi niteliği ya da gizli ayıbı (m. 4.4).
• Gecikme, gecikmeye kapsanan bir riziko yol açsa bile (m. 4.5).
• Armatörün ya da gemi işletmecisinin iflası, sigortalı yüklemede bunu biliyor ya da olağan iş akışında bilmesi gerekiyorsa (m. 4.6).
• Taşıtın ya da konteynerin elverişsizliği, sigortalı yüklemede bunu biliyorsa (m. 5).
• Savaş ve grev rizikoları (m. 6–7). Bunlar ayrı Institute War Clauses (Cargo) ve Institute Strikes Clauses (Cargo) ile eklenir.

Teminat ne zaman başlar, ne zaman biter

2009 klozları "depodan depoya" işler. Teminat, mal poliçede adı geçen depoda taşıtla hemen yüklenmek üzere ilk kez hareket ettirildiğinde başlar ve olağan taşıma boyunca sürer (m. 8.1). Şu anlardan hangisi önce gelirse biter:

• varış yerindeki son depoda taşıttan boşaltma tamamlandığında,
• sigortalının depolama ya da dağıtım için seçtiği başka bir depoda boşaltma tamamlandığında,
• sigortalı bir taşıtı ya da konteyneri olağan taşıma dışında depo olarak kullanmaya başladığında,
• son boşaltma limanında gemiden boşaltmanın tamamlanmasından 60 gün sonra (m. 8.1.4).

Hava klozunda son sınır, uçaktan boşaltmanın tamamlanmasından 30 gün sonradır (Air m. 6.1.4).

Türkiye'deki genel şartlar

Türkiye'de emtia nakliyat sigortasının genel şartları Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartlarıdır (yürürlük 1 Ocak 1953, son düzenleme 11 Mayıs 2002). Bu şartlar ICC'ye atıf yapmaz ve bazı noktalarda farklıdır:

• Süre: teminat mal taşıyana teslim edildiğinde başlar; teslimde ya da en geç boşaltmayı izleyen 15. günün sonunda biter. Taşıma bir nakliyeci firmaya verildiyse o firmanın malı teslim almasıyla başlar ve en geç boşaltmadan sonra 30 gün içinde biter (m. 8).
• Muafiyet: özel şartlarda başka hüküm yoksa hususi avaryada %3 muafiyet düşülür; batma, karaya oturma, çatışma, yangın, infilak ve sığınma limanında boşaltma gibi hâllerde düşülmez (m. 20).
• Sigorta değeri: mamul ve yarı mamul malda yükleme yerindeki bedel, masraflar, geri alınamayan navlun, prim ve %10 kâr payı toplamıdır. Sigorta bedeli bundan düşükse tazminat aynı oranda azalır (m. 25).

Türkiye Sigorta Birliği, ICC klozlarının Türkçe metnini "Enstitü Yük Klozları" adıyla yayımlar; bu metin 1982 sürümüdür (CL.252). 1982 metni yetersiz ambalajı kimin yaptığına bakmadan kapsam dışı bırakır; 2009 metni yalnız sigortalının ya da teminat başlamadan yapılan ambalajı. Poliçenizde hangi sürümün yazdığına bakın.

Sigortacılık Kanunu'na göre Türkiye'de yerleşik kişiler Türkiye'deki sigortalanabilir menfaatlerini Türkiye'de sigortalatmak zorundadır, ama ihracat ve ithalat konusu malların nakliyat sigortası yurt dışında da yaptırılabilir (5684 s. Kanun m. 15/2-a).

Hasar olunca

• Zararı azaltın: sigortalı, zararı önlemek ya da azaltmak için makul önlemleri almak ve taşıyıcılara, ardiyecilere ve öteki üçüncü kişilere karşı haklarını korumak ve kullanmak zorundadır; bunun makul masraflarını sigortacı ayrıca öder (ICC m. 16).
• Taşıyıcıya şerh düşün: teslimde tutanak ve süresinde yazılı bildirim, sigortacının rücu hakkını korur. Sigortacıya geçen hakları zedeleyen sigortalı sigortacıya karşı sorumlu olur (TTK m. 1472/2).
• Hukuk: ICC klozları İngiliz hukuku ve uygulamasına tabidir (m. 19). Türk hukukuna tabi bir poliçede, rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıdadır (TTK m. 1409/2).

Ne zaman yanlış gider

CIF'te gelen (C) teminatı hırsızlığı karşılamıyor

CIF satıcısının sağlaması gereken asgari teminat (C)'dir ve (C) hırsızlığı ya da suyun girmesini saymaz. Alıcı daha geniş teminat istiyorsa bunu satış sözleşmesine yazmalı ya da kendisi ek sigorta yaptırmalıdır.

Hasar yetersiz ambalajdan çıkıyor

Ambalajı ya da konteyner istifini gönderen kendisi yaptıysa ve hasar bundan doğduysa (A) dahil hiçbir kloz ödemez. Hassas yükte ambalajı taşıma koşullarına göre seçin.

Mal varış limanında bekletiliyor

ICC'de teminat gemiden boşaltmadan 60 gün sonra, Türk genel şartlarında ise çok daha erken biter. Uzun ardiye ya da gümrük beklemesi varsa süre uzatımını sigortacıya önceden sorun.

Taşıyıcıya şerh düşülmeden mal teslim alınıyor

Sigortacı öder ama taşıyıcıya rücu edemezse, bunu engelleyen davranışın sonucu sigortalıya dönebilir (TTK m. 1472/2). Hasarlı teslimde tutanak tutun.