CIF ve FOB fiyat hesaplama: EXW'den DDP'ye EXW'den DDP'ye her durak bir kalem.
Teslim şekline göre fiyat hesaplamak, EXW fiyatına satıcının yeni kuralda üstlendiği masraf kalemlerini sırayla eklemektir: FCA'ya yükleme ve ihracat gümrüğü, FOB'a limana ön taşıma ve kalkış terminal masrafları, CFR'ye ana navlun, CIF'e sigorta primi, DAP'a varış terminali ve alıcıya son taşıma, DDP'ye ithalat vergileri. CIF'te sigorta, Incoterms® 2020'ye göre en az sözleşme fiyatının %110'u üzerinden yapılır; prim fiyatın içinde olduğu için doğru formül CIF = CFR ÷ (1 − 1,1 × prim oranı)'dır. Gümrük vergisi ise satış hangi kuralla yapılmış olursa olsun, Türkiye'de ve AB'de giriş yerine kadarki navlun ve sigortayı içeren, CIF'e benzer bir kıymet üzerinden alınır; ithalat KDV'sinin matrahına bu kıymetin üstüne vergiler de eklenir.
Hesaplayın
Kendi maliyet kalemlerinizi ve sigortacınızdan aldığınız prim oranını girin; araç hiçbir oran ya da tutar uydurmaz, yalnız girdiğiniz rakamları bu sayfadaki sırayla toplar. Boş bıraktığınız kalem sıfır sayılır.
Hangi kalem hangi kuralda eklenir
Incoterms® 2020'de her kural, satıcının masrafının nerede bittiğini A9 maddesinde tek yerde sayar. Kuralları EXW'den DDP'ye doğru dizerseniz her adımda satıcının fiyatına bir ya da iki kalem eklenir; fiyat dönüşümü bu kalemleri eklemek ya da çıkarmaktan ibarettir. On bir kuralın on iki kalemini kimin ödediği teslim şekilleri masraf tablosunda; burada yalnız fiyatın büyüme sırası var.
| Kural | Önceki fiyata eklenen | ICC dayanağı |
|---|---|---|
| EXW | Başlangıç: mal satıcının işyerinde, araca yüklenmemiş; ihracat gümrüğü alıcıda | EXW A2, B9 |
| FCA (satıcının işyeri) | Alıcının aracına yükleme ve ihracat gümrüğü | FCA A2, A7, A9 |
| FOB | Limana ön taşıma ve gemiye yükleme dahil kalkış terminal masrafları (teslim gemide olur, FOB A2) | FOB A2, A9 |
| CFR | Varış limanına ana navlun | CFR A4, A9 |
| CIF | Sigorta primi, en az sözleşme fiyatının %110'u üzerinden | CIF A5, A9 |
| DAP | Varış terminal masrafları ve belirlenen yere son taşıma | DAP A9 |
| DDP | İthalat gümrük işlemleri, ithalat vergileri ve harçlar | DDP A9 |
FCA'da teslim yeri satıcının işyeri değil de bir terminalse ön taşıma da FCA fiyatına girer ve satıcı malı kendi aracında, boşaltmadan teslim eder (FCA A2). CPT ve CIP, konteyner için CFR ve CIF'in karşılığıdır: CPT aynı kalemleri taşır, CIP'te sigorta formülü aynıdır ama asgari teminat (A) klozudur.
Üç kalem kurala değil sözleşmeye bakar. Varış limanındaki boşaltma, CFR ve CIF'te ancak taşıma sözleşmesinde satıcıya düşüyorsa satıcının masrafıdır (CFR A9, CIF A9); DAP'ta da varış yerindeki boşaltma aynı koşula bağlıdır. Ana navlun ise komple konteynerde konteyner başına, parsiyel yükte ücrete esas ağırlık (CBM, LDM, hacim ağırlığı) üzerinden faturalanır.
Zincirin iki ucu Türkiye'den ihracatta ayrı dikkat ister. EXW'de ihracat beyannamesini yabancı alıcı veremez; pratik sonucu EXW ile Türkiye'den ihracat sayfasında. DDP'de ise ithalat vergisini ve beyanı satıcı üstlenir; AB'ye DDP satışın koşulları DDP ile Avrupa'ya satış sayfasında.
FOB, CFR ve CIF yalnız deniz ve iç su yolu içindir. Konteynerde aynı zincir FCA, CPT ve CIP ile kurulur; nedeni FOB mu FCA mı, havayolu ve karayolu karşılıkları taşıma moduna göre teslim şekli sayfasında.
CIF ve CIP'te sigorta: %110 ve formül
Incoterms® 2020'nin CIF A5 maddesine göre satıcı, aksi kararlaştırılmadıkça ya da ticaret dalında teamül başka değilse, Institute Cargo Clauses (C) klozuna uygun yük sigortası yaptırır. Teminat en az sözleşme fiyatının %10 fazlasını, yani %110'unu karşılar, sözleşmenin para birimiyle yapılır ve malı teslim noktasından en az belirlenen varış limanına kadar kapsar. CIP A5 aynı %110 kuralını taşır; fark klozdadır: CIP'te asgari teminat (A) klozudur. ICC'nin giriş metni, (A)'ya geçişin ek prim maliyeti de doğurabileceğini kaydeder. Klozların neyi karşılayıp neyi karşılamadığı: nakliyat sigortası ve ICC klozları.
Formülün mantığı şudur. CIF fiyatı, CFR fiyatı ile primin toplamıdır. Prim ise sigorta bedeli üzerinden hesaplanır ve sigorta bedeli CIF fiyatının 1,1 katıdır. Prim oranına r dersek:
Prim = r × 1,1 × CIF ve CIF = CFR + Prim
İkincide birinciyi yerine koyunca CIF × (1 − 1,1 × r) = CFR çıkar, yani CIF = CFR ÷ (1 − 1,1 × r).
Aynı formül CIP için geçerlidir: CIP = CPT ÷ (1 − 1,1 × r). Tersine dönüş: CFR = CIF × (1 − 1,1 × r).
Sözle söylersek: prim kendi üzerinden de hesaplanır, çünkü sigorta bedeli primi içeren CIF fiyatına bağlıdır. Bu yüzden CFR'yi prim oranıyla çarpıp eklemek, primi biraz eksik bulur. Düşük oranlarda fark küçüktür ve oran büyüdükçe artar. Formül, sigortacının primi sigorta bedeli üzerinden hesapladığını varsayar; poliçeniz başka bir tabana dayanıyorsa hesabı o tabana göre kurun.
Örnek hesap
Aşağıdaki rakamlar yalnız hesabın sırasını göstermek için seçilmiş yuvarlak örnek değerlerdir. Hiçbiri piyasa fiyatı, prim oranı ya da Edolines teklifi değildir.
| Kural | Hesap | Fiyat (USD) |
|---|---|---|
| EXW | Örnek başlangıç fiyatı | 10.000 |
| FCA | 10.000 + 50 yükleme + 150 ihracat gümrüğü | 10.200 |
| FOB | 10.200 + 400 ön taşıma + 250 kalkış terminal masrafı | 10.850 |
| CFR | 10.850 + 1.800 ana navlun | 12.650 |
| CIF | 12.650 ÷ (1 − 1,1 × 0,005) = 12.650 ÷ 0,9945; prim ≈ 70 | ≈ 12.720 |
| DAP | 12.720 + 300 varış terminal masrafı + 500 son taşıma | ≈ 13.520 |
| DDP | 13.520 + 1.500 ithalat vergileri (örnek tutar) | ≈ 15.020 |
Örnek prim oranı %0,5'tir. Formül CIF'i 12.719,96 USD verir; sigorta bedeli bunun 1,1 katı, yaklaşık 13.992 USD'dir. Kestirme hesap (12.650 × 1,0055) 12.719,58 USD verir; bu oranda fark 0,38 USD'dir. DAP ve DDP satırlarında prim kalır, çünkü bu kurallarda riski varışa kadar satıcı taşır ve sigortayı yaptıracak olan da odur; bu bir sözleşme borcu değil, satıcının kendi korunmasıdır. Tutarlar tam dolara yuvarlandı.
Örnek bir konteyner yükü olduğu için gerçek sözleşmede FOB, CFR ve CIF yerine FCA, CPT ve CIP yazılır; rakamların sırası değişmez. Beyannameye hangi teslim şekli kodunun yazılacağı ve e-faturadaki karşılığı ayrı bir konudur: teslim şekli beyanname ve e-fatura.
Gümrük kıymeti neden CIF'e benzer
Satış kuralı değişse de ithalat vergisinin matrahı aynı noktada kesilir. Türkiye'de ithal eşyasının gümrük kıymeti satış bedelidir, ama 27. ve 28. maddelere göre düzeltilir (4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 24/1). Kanun bu bedele Türkiye'deki giriş liman veya yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderlerini ve bu nakliyeye bağlı yükleme ve elleçleme giderlerini ekletir (m. 27/1-e). Giriş yerine varıştan sonraki nakliye ve sigorta ise fiyattan ayırt edilebiliyorsa kıymete girmez (m. 28/a).
AB'de kural aynı kurguyla yazılmıştır. Birlik Gümrük Kodu'na göre kıymetin temeli işlem değeridir (952/2013 sayılı Tüzük m. 70/1); eşyanın Birlik gümrük bölgesine getirildiği yere kadar taşıma ve sigorta giderleri ile bu taşımaya bağlı yükleme ve elleçleme giderleri fiyata eklenir (m. 71/1-e), giriş sonrasındaki taşıma eklenmez (m. 72/a).
Sonuç: EXW ya da FOB alınan malda ithalatçı navlunu ve sigortayı kıymete ekler; DAP ya da DDP alınan malda giriş yerinden sonraki taşıma ayrıştırılıp düşülebilir. Kıymet bu yüzden "CIF benzeri"dir, CIF fiyatının kendisi değildir: giriş yeri varış limanından farklı olabilir ve kanun komisyon, ambalaj ve royalti gibi başka ilaveler de sayar. Türkiye'de giriş yerinin taşıma moduna göre tanımı masraf tablosunun "Ne zaman yanlış gider" bölümünde, vergilerin sırası ithalat vergisi hesaplama sayfasında. Başka bir ülkede kuralı o ülkenin mevzuatından teyit edin.
Fiyatı hep aynı yönde kurun: EXW'den başlayın, her kural için yalnız satıcıya geçen kalemi ekleyin. Teklifte hangi kalemin dahil olduğunu kalem kalem yazın.
CIF ve CIP'te primi CFR ya da CPT üzerinden değil, formülle bulun ve poliçenin sözleşme fiyatının en az %110'unu, sözleşmenin para birimiyle karşıladığını kontrol edin.
DDP verecekseniz gümrük vergisini CIF benzeri kıymet üzerinden, KDV'yi bu kıymete vergiler eklenmiş matrah üzerinden hesaplayın, faturadaki DDP bedeli üzerinden değil.
Ne zaman yanlış gider
Poliçe fatura bedeli kadar yapılıyor
CIF ya da CIP satışta sigorta bedeli fatura tutarına eşit tutulursa teminat, A5'in istediği asgarinin altında kalır: kural sözleşme fiyatının en az %110'unu ister. Taraflar başka bir tutar kararlaştırmadıysa bu, satıcının kural ihlalidir ve hasarda eksik teminatın tartışması satıcıya döner.
Sigorta başka para biriminde yaptırılıyor
Sözleşme euro, poliçe Türk lirası olursa kur değiştiğinde teminat sözleşme fiyatının %110'unun altına düşebilir. A5, sigortanın sözleşmenin para birimiyle yapılmasını ister.
EXW ya da FOB alımda kıymet fatura bedeliyle beyan ediliyor
Giriş yerine kadarki navlun ve sigorta kıymete girer (4458 s. Kanun m. 27/1-e). Eklenmezse eksik vergi ödenir ve fark sonradan istenebilir. Kıymet farkının sonuçları için gümrük müşavirinize danışın.
DDP fiyatı ithalat vergisi tahmin edilmeden veriliyor
DDP'de vergiler satıcının fiyatındadır: gümrük vergisi CIF benzeri kıymet üzerinden, ithalat KDV'si bu kıymete vergiler eklenmiş matrah üzerinden hesaplanır. Oranı GTİP'e ve menşe ülkeye bağlıdır; teklif vermeden önce oranı varış ülkesinin tarifesinden teyit edin.
Sık sorulanlar
FOB fiyattan CIF fiyat nasıl hesaplanır?
Önce FOB fiyatına varış limanına kadarki ana navlunu ekleyip CFR'yi bulun. Sonra CFR'yi (1 − 1,1 × prim oranı) ile bölün. Prim oranı %0,5 ise bölen 0,9945'tir. Prim oranını sigorta şirketinizden ya da brokerınızdan alın.
CIF fiyattan FOB fiyata nasıl dönülür?
CIF'i (1 − 1,1 × prim oranı) ile çarpın, CFR'yi bulursunuz; CFR'den ana navlunu çıkarınca FOB kalır. Bunun için navlun tutarını ve primin hangi oranla hesaplandığını bilmeniz gerekir.
EXW ile FOB fiyatı arasındaki fark ne kadar?
Sabit bir oran yoktur. Fark; yükleme, ihracat gümrüğü, limana ön taşıma ve gemiye yükleme dahil kalkış terminal masraflarının toplamıdır. Bu kalemler fabrikanın limana uzaklığına, yükün tipine ve terminale göre değişir; her biri ayrı teklifte görülmelidir.
Gümrük vergisi FOB üzerinden mi, CIF üzerinden mi hesaplanır?
Türkiye'de ve AB'de giriş yerine kadarki navlun ve sigortayı içeren kıymet üzerinden, yani CIF'e benzer bir tutar üzerinden (4458 s. Kanun m. 27/1-e; 952/2013 s. Tüzük m. 71/1-e). Satışın FOB olması bunu değiştirmez; ithalatçı navlunu ve sigortayı kıymete ekler.
CIF'te sigorta neden %110?
Bunu Incoterms® 2020'nin kendisi söyler: CIF A5 ve CIP A5'e göre teminat en az sözleşme fiyatı artı %10'dur. Taraflar sözleşmede başka bir tutar kararlaştırabilir; o durumda tutarı sözleşmeye açıkça yazın.
Kaynaklar
- ICC — Incoterms® 2020 (Yayın No. 723E), denizyolu ve iç su yolu kuralları FOB A2 ve A9; CFR A4 ve A9 (navlun, varış limanında boşaltma ancak taşıma sözleşmesinde satıcıya düşüyorsa); CIF A5 ((C) klozu, en az sözleşme fiyatı artı %10, yani %110, sözleşmenin para birimi, teslim noktasından varış limanına) ve A9 · library.iccwbo.org (ICC Digital Library) · erişim 24.10.2026
- ICC — Incoterms® 2020 (Yayın No. 723E), her taşıma modu için kurallar EXW A2 ve B9 (yüklenmemiş teslim, ihracat gümrüğü alıcıda); FCA A2, A7 ve A9; CIP A5 ((A) klozu, %110); DAP A9 ve B7; DDP A9 (ithalat vergileri ve gümrük işlemleri satıcıda) · library.iccwbo.org (ICC Digital Library) · erişim 24.10.2026
- ICC — Incoterms® 2020 Checklist and Flowcharts CIF'te satıcının sigorta borcu asgari teminatla, LMA/IUA (C) klozuyla sınırlıdır; CIP'te "all risks" (A) · ICC Yayın No. 817E · library.iccwbo.org (PDF, ücretsiz) · erişim 24.10.2026
- ICC — Incoterms® 2020 Giriş metni (Yayın No. 723E) Paragraf 70: CIF'te (C), CIP'te (A) kararının gerekçesi ve (A)'nın ek prim maliyeti doğurabileceği. Giriş metni Charles Debattista imzalıdır; metnin kendi kaydına göre görüşler yazarına aittir ve kuralların parçası değildir · icc-switzerland.ch · erişim 24.10.2026
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 24/1 (satış bedeli, 27 ve 28. maddelere göre düzeltilir), m. 27/1-e (giriş liman veya yerine kadar nakliye, sigorta, yükleme ve elleçleme), m. 27/3 (başka ilave yapılamaz), m. 28/a (giriş yerinden sonraki nakliye ve sigorta) · mevzuat.gov.tr (PDF) · erişim 24.10.2026
- (AB) 952/2013 sayılı Tüzük, Birlik Gümrük Kodu m. 70/1 (işlem değeri), m. 71/1-e (Birlik gümrük bölgesine getirildiği yere kadar taşıma, sigorta, yükleme ve elleçleme), m. 72/a (girişten sonraki taşıma); metin AB Resmî Gazetesi L 269, 10.10.2013 nüshasından okundu · eur-lex.europa.eu · erişim 24.10.2026
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki, vergi veya gümrük müşavirliği tavsiyesi değildir. Örnek rakamlar hesabın sırasını göstermek içindir; gerçek fiyat, prim ve vergi kendi teklifleriniz, poliçeniz ve varış ülkesinin tarifesiyle hesaplanır. Sigorta tutarı ve klozu için sigorta şirketinize ya da brokerınıza, kıymet ve vergi için gümrük müşavirinize danışın. Incoterms®, ICC'nin tescilli markasıdır.
Değişiklik günlüğü
- Sayfa yayımlandı. Dayanak: ICC Incoterms® 2020 (CIF ve CIP A5, A9), 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 24, 27, 28 ve (AB) 952/2013 m. 70–72; bütün metinler doğrudan okundu.