Navlun endeksi: SCFI nedir, Drewry ve FBX Endeks piyasayı gösterir, faturanızı değil.

Endeks neyi ölçer

Bu sayfadaki endekslerin hepsi aynı mantıkla çalışır: yayıncı fiyatları bir panelden ya da bir platformdan toplar, uç değerleri ayıklar ve her hat için bir rakam, bir de bileşik endeks yayımlar. Farklı olan, fiyatın nereden geldiği ve içinde ne bulunduğudur.

• Spot mu sözleşme mi: SCFI, WCI, FBX ve XSI-C spot ya da kısa vadeli piyasayı izler. Şanghay Denizcilik Borsası'nın (SSE) öteki endeksi CCFI ise Çin'in bütün konteyner ihracatını kapsar ve spot ile sözleşme fiyatlarını birlikte içerir; SSE, CCFI'ı daha kapsamlı, SCFI'ı daha duyarlı diye tanımlar.
• Fiyatın kaynağı: SCFI paneli hat şirketleri ile yük sahibi ve forwarder firmalardan oluşur. WCI panelinde forwarder ve NVOCC'ler büyük hatlarla anlaştıkları fiyatları bildirir; teklif, tarife ve ihale fiyatı alınmaz. FBX, Freightos'un WebCargo platformundaki fiyatları kullanır. XSI-C, Xeneta müşterilerinin bildirdiği bağlayıcı teklifleri kullanır.
• Birim: SCFI bileşik endeksi puandır; baz 16 Ekim 2009 = 1.000 puan. Hatları TEU başına USD, ABD kıyılarında FEU başına USD'dir. WCI, FBX ve XSI-C 40'lık konteyner başına USD verir.

Dört konteyner endeksi yan yana

Rakamın içinde ne var

Dört yayıncıdan üçü fiyata neyin dahil olduğunu yazıyor. FAK (freight all kinds), eşyanın cinsine bakmadan genel yüke uygulanan tek fiyattır.

BDI neden konteyner endeksi değildir

Baltic Exchange, BDI'ı üç gemi boyunun kuru dökme yük zaman çarteri ortalamalarından oluşan bir bileşik endeks olarak tanımlar: Capesize %40, Panamax %30, Supramax %30. Kuru dökme yükü zaman çarterinde günlük dolar, sefer bazında ton başına dolar olarak değerlendirir. Bunlar yükü ambarında dökme taşıyan gemilerdir, konteyner gemisi değil.

Baltic Exchange'in konteyner ölçütü, Freightos ile birlikte yayımlanan FBX'tir. "BDI düştü" diyen bir haber, Mersin'den çıkacak bir konteynerin fiyatı hakkında hiçbir şey söylemez.

Türkiye ve Akdeniz'e hangi hatlar değiyor

• SCFI: bir Akdeniz hattı var; baz limanları Barselona, Valensiya, Cenova ve Napoli. Türk limanı yok.
• WCI: tek Akdeniz hattı Şanghay–Cenova. Türk limanı yok.
• FBX: FBX13 Çin/Doğu Asya'dan Akdeniz'e, FBX14 Akdeniz'den Çin/Doğu Asya'ya. Akdeniz sepetinde Pire, Cenova ve Valensiya gibi limanların yanında Ambarlı (TRAMR) ve İzmit (TRIZT) var.
• XSI-C: Akdeniz hattı yok.

Bu dört endeksin hiçbiri Türkiye–Avrupa, Türkiye–ABD, Akdeniz içi ya da Karadeniz hattını izlemiyor. Çin'den Türk limanına ithalatta en yakın ölçü FBX13'tür, çünkü sepetinde Ambarlı liman kümesi var; yine de Akdeniz limanlarının ortalamasıdır. Türkiye'den Avrupa'ya ihracatta endeks olsa olsa konteyner piyasasının yönünü gösterir, sevkiyatınızın fiyatını değil.

Teklif neden endeksten farklıdır

1. Endeks bir ortalamadır. WCI medyanın %30 üstünde ya da altında kalan fiyatları atar ve taşıyıcıların ortalamasını alır; FBX taşıyıcıya göre ağırlıklandırılmış medyanı kullanır. Teklif ise tek taşıyıcı, tek sefer, tek tarihtir.
2. Yerel ve kara tarafı masrafları. SCFI iki uçtaki THC'yi, WCI belge, booking ve gümrük ücretlerini dışarıda bırakır. Faturada ayrıca ordino, gümrükleme ve iç taşıma da vardır; "all-in" teklifin neyi kapsadığına bakın.
3. Ekipman ve yük. Endeksler standart kuru konteyneri FAK fiyatıyla ölçer. Frigorifik, open top, flat rack ve tehlikeli madde ayrı fiyatlanır. Dördü de tam konteyneri fiyatlar: LCL navlunu hacimle büyür, bu yüzden FCL mi LCL mi kararı endeksle değil iki teklifle verilir.
4. Geçerlilik ve zamanlama. WCI geçerliliği en az 7 gün, en çok bir ay olan fiyatları sayar; FBX, 48 saatlik pencerede geçerli olan ve son 3 ayda girilmiş ya da değiştirilmiş fiyatları. Teklifin kendi geçerlilik süresi vardır ve yüklemeden önce yürürlüğe giren bir GRI ya da PSS onu değiştirir.
5. Gemi vardıktan sonra. Demuraj, detention ve ardiye hiçbir endekste yok. Serbest süre bitince işlemeye başlarlar.
6. Navlunu kim ayarlıyor. FOB ya da FCA'da ana taşımayı alıcı, CFR, CIF, CPT ya da CIP'te satıcı ayarlar. Endeksin kimin maliyetini izlediğine teslim şekli karar verir; konteyner yükünde FOB mu FCA mı sayfasına bakın.

Endeks nasıl kullanılır

Endeksi fiyat için değil yön için kullanın. Hattı ve kapsamı sevkiyatınıza en yakın olanı seçin, zaman içinde hep aynı endeksi izleyin ve aynı cinsten rakamları karşılaştırın: SCFI'ı SCFI ile; TEU başına SCFI'ı 40'lık başına WCI ile değil.

Bazı endeksler sözleşme için tasarlanmıştır. Freightos, FBX'i endekse bağlı sözleşmeye ve türev ürünlere hazır diye tanımlar; XSI-C'nin yöntem metni de endeksi AB Gösterge Tüzüğü'ne (BMR) uygun olarak sunar. Sözleşmenizi bir endekse bağlarsanız, madde endeksi, hattı ve esas alınan tarihi açıkça yazmalıdır.

Ne zaman yanlış gider

Alıcı düşen BDI'ı gösteriyor

BDI kuru dökme yük zaman çarterini ölçer. Alıcının hangi konteyner endeksini ve hangi hattı kastettiğini sorun.

SCFI, WCI ya da FBX ile karşılaştırılıyor

SCFI Avrupa ve Akdeniz'i TEU başına, öteki ikisi 40'lık başına verir; her birinin paneli ve kapsamı ayrıdır. Rakamlar yan yana konamaz.

Endeks kapıdan kapıya fiyat sanılıyor

SCFI ve WCI CY–CY'dir, yani konteyner sahasından konteyner sahasına. Gümrükleme, iç taşıma ve varış masrafları bunun üstüne gelir.

Türkiye–Avrupa fiyatı Asya endeksinden okunuyor

Dördünde de bu hat yok. Fiyatı ancak kendi hattınız için alınan teklif verir.