Üç ayrı fatura, üç ayrı sayaç.
Üçü farklı şeydir ve farklı taraflara ödenir. Demuraj, konteynerin terminal içinde serbest süreyi aşarak kalmasıdır. Detention, konteynerin terminal dışında — sizde — serbest süreyi aşarak kalmasıdır. İkisi de armatöre ödenir ve ayıran şey konteynerin kapıdan çıktığı andır. Ardiye ise eşyanın terminalde veya antrepoda durmasıdır ve armatöre değil, tesisi işletene ödenir.
Kendi tarifenizle üç sayacı hesaplayın. Bu sayfa tarife vermez; günlük tutarları taşıma sözleşmenizden ve taşıyıcının tarifesinden girin. Sonuç göstergedir, kademeli tarifelerde ilk kademe varsayılır.
Üçünün farkı tek tabloda
UNCTAD'ın tanımı ayrımı en kısa biçimde koyar: demuraj, konteynerin terminal içinde serbest süreyi aşan kullanımı için ödenen ücrettir; detention ise konteynerin terminal veya depo dışında serbest süreyi aşan kullanımı için ödenir.
| Kalem | Neyin bedeli | Konteyner nerede | Kime ödenir | Sayaç neyle başlar | Sayaç neyle durur |
|---|---|---|---|---|---|
| Demuraj | Konteynerin kullanımı | Terminal içinde | Armatör / hat | Serbest sürenin bitmesi | Konteynerin terminalden çıkışı (gate-out) |
| Detention | Konteynerin kullanımı | Terminal dışında | Armatör / hat | Gate-out + serbest sürenin bitmesi | Boş konteynerin iade deposuna teslimi |
| Ardiye | Eşyanın/konteynerin depolanması | Terminal veya antrepoda | Terminal / antrepo işleticisi | Eşyanın tesise girişi | Eşyanın tesisten çıkışı |
Demuraj ile ardiye aynı gün için birlikte işleyebilir. Konteyner terminalde beklerken armatör konteynerin kullanımı için demuraj, terminal ise sahasının işgali için ardiye keser. İki fatura, iki ayrı taraf, aynı gün. Bu, "neden iki kez ödüyorum" sorusunun cevabıdır — çift faturalama değil, iki farklı hizmetin bedeli.
Sayaçlar ne zaman başlar, ne zaman durur
İthalatta ayrımın döndüğü nokta tektir: konteynerin terminal kapısından çıktığı an. O ana kadar demuraj, o andan sonra detention işler.
Boş iadenin ispatı EIR'dir. Konteyneri iade deposuna teslim ettiğinizde alınan ekipman teslim/tesellüm belgesi (Equipment Interchange Receipt), detention sayacının durduğu anı belgeler. Depo kapalıysa, randevu verilmediyse veya konteyner hasarlı diye kabul edilmediyse sayaç işlemeye devam eder — bu yüzden EIR tarihi ile faturadaki bitiş tarihi ilk karşılaştırılacak iki veridir.
Dördüncü sayaç: gümrüğün 45 ve 20 günü
Armatörün ve terminalin sayaçlarından bağımsız, üstelik onlardan daha sert bir sayaç daha işler. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 46. maddesi uyarınca, özet beyan kapsamındaki eşyaya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım belirlenmesi işlemleri şu sürelerde tamamlanır:
- Denizyoluyla gelen eşya
- Özet beyanın verildiği tarihten itibaren 45 gün
- Diğer bir yolla gelen eşya
- Özet beyanın verildiği tarihten itibaren 20 gün
Aynı madde, şartlar gerektirdiğinde idarenin daha kısa süre saptayabileceğini veya sürelerin uzatılmasına izin verebileceğini de düzenler. Bu süre kaçırıldığında konusu artık demuraj değil, eşyanın tasfiye sürecine girmesidir — yani maliyetten çok daha ağır bir sonuç.
Faturayı tartışmadan önce üç tarihi yan yana koyun: serbest sürenin bittiği gün, gate-out günü ve EIR günü. Demuraj yalnızca birinci ile ikinci arasını, detention yalnızca ikinci ile üçüncü arasını kapsayabilir. Bu üç tarih dışında hesaplanan her gün itiraza açıktır.
Gecikmenin sebebi sizde değilse yazılı olarak kayda geçirin. Terminalin konteyneri teslim edememesi, randevu verilmemesi, iade deposunun kabul etmemesi veya gümrük işleminin idareden kaynaklanan sebeple uzaması — FIATA'nın rehberinde serbest sürenin uzatılması gereken hâller arasında sayılır. Sonradan hatırlamak işe yaramaz; o gün belgelemek gerekir.
Konteyneri boşaltıp iade edebileceğinizden emin olmadan gate-out yapmayın. Deponuz doluysa veya boşaltma ekibiniz hazır değilse, konteyner kapıdan çıktığı anda daha pahalı olabilen detention sayacını başlatmış olursunuz.
Türkçe terim karmaşası
Bu konuda Türkçe arama yapan biri, sektörün konuştuğu dille yazılmış içerik bulmakta zorlanır. İki sebebi var.
Birincisi, "detention" kelimesinin makine çevirisiyle bozulması. Arama sonuçlarında üst sıralarda yer alan bazı sayfalar terimi "gözaltı ücreti" diye çeviriyor — hukuki bir tutukluluk terimi olan bu karşılığın konteyner taşımacılığıyla ilgisi yok. Sektör kelimeyi İngilizce hâliyle kullanır.
İkincisi, "demuraj" kelimesinin iki ayrı anlamda kullanılması. Konteyner taşımacılığında demuraj, yukarıda anlatılan konteyner kullanım ücretidir. Gemi kiralama (charter) sözleşmelerinde ise demuraj, geminin kararlaştırılan yükleme/boşaltma süresini (laytime) aşması hâlinde kiracının armatöre ödediği tazminattır. İkisi aynı kelime, farklı hukuki yapılar; bir konteyner sevkiyatını tartışırken çıkan "demuraj" ilkidir.
Tarifenizi nasıl doğrularsınız
Bu sayfada tarife rakamı yok ve bilinçli olarak olmayacak. Serbest süre günleri ve günlük ücretler armatöre, hatta, limana, konteyner tipine ve ithalat mı ihracat mı olduğuna göre değişir; üstelik sık güncellenir. Doğrulanmamış bir rakam yayımlamak, buradaki her sayfanın dayandığı ilkeyi bozardı.
Kendi rakamınızı şu sırayla doğrulayın:
- Taşıma sözleşmeniz veya navlun teklifiniz. Serbest süre çoğu zaman burada yazılıdır ve tarifeden farklı olabilir — müzakere edilmiş bir süreniz varsa esas olan budur.
- Armatörün kendi yayımladığı tarife sayfası. Hatlar demuraj ve detention tarifelerini ülke ve liman bazında yayımlar. Sevkiyatınızın yönüne ve konteyner tipine bakın.
- Terminalin tarifesi — ardiye için. Bu, armatörün tarifesinden ayrıdır ve tesisi işleten şirket yayımlar.
- Faturanın kendisi. Kalem adı, gün sayısı ve birim fiyat ayrı ayrı yazılı olmalı. Toplam tek satırda geliyorsa dökümünü isteyin.
Ne zaman yanlış gider
Detention sayacı boş iadeden sonra da işlemeye devam ediyor
Konteyner iade deposuna teslim edildi ama sistemde kapanmadı; fatura günler sonrasına kadar hesaplandı. Tek savunma EIR'dir: ekipman teslim belgesindeki tarih ve saat, sayacın durduğu anı belgeler.
Yapılacak: EIR'i teslim anında alın ve saklayın. Fatura geldiğinde EIR tarihiyle karşılaştırın; fark varsa itirazınızı bu belgeyle yapın.
Gecikme terminalden kaynaklanıyor ama fatura size geliyor
Terminal konteyneri teslim edemiyor, randevu vermiyor veya saha yoğunluğu nedeniyle çıkış gecikiyor. Sayaç işlemeye devam ediyor. FIATA'nın rehberi, terminalin konteyneri teslim edemediği hâllerde serbest sürenin uzatılmasını iyi uygulama olarak sayar — ama bu talebi belgeyle desteklemeniz gerekir.
Yapılacak: Randevu talebini, ret cevabını ve saatini o gün yazılı olarak kayda geçirin.
Belge gecikince sayaç işliyor
Orijinal konşimento gelmediği, telex release düşmediği veya ordino alınamadığı için konteyner çekilemiyor — ama demuraj sayacı belgeyi beklemez. Evrak sorunu, doğrudan bir maliyet kalemine dönüşür.
Yapılacak: Serbest süre başlamadan önce belge akışını netleştirin. Bu yüzden salım yöntemi seçimi bir maliyet kararıdır, sadece bir prosedür tercihi değil.
Gümrüğün 45/20 günü kaçırılıyor
Demuraj ve ardiye faturaları takip edilirken Gümrük Kanunu'nun süresi gözden kaçıyor. Bu sürenin sonucu para değil, eşyanın tasfiye sürecine girmesidir.
Yapılacak: Özet beyan tarihini dosyanın açıldığı gün not edin ve geri sayımı oradan yürütün — konteynerin geliş tarihinden değil.
İhracatta boş konteyner erken çekiliyor
İhracatta sayaç ters işler: boş konteyner depodan çekildiği andan itibaren detention başlar, dolu konteyner terminale girene kadar sürer. Yükleme planı kaymışsa erken çekilen boş konteyner günlerce fabrikada bekler ve fatura üretir.
Sık sorulanlar
Demuraj ücreti ne kadar?
Bu sayfada bir rakam vermiyoruz, çünkü doğrulayamadığımız tarifeyi yayımlamıyoruz. Ücret armatöre, limana, konteyner tipine ve sevkiyatın yönüne göre değişir; ayrıca çoğu tarife kademelidir — ilk birkaç gün bir fiyat, sonraki dilim daha yüksek, devamı daha da yüksek.
Kendi rakamınızı taşıma sözleşmenizden ve armatörün yayımladığı tarifeden doğrulayın. Sevkiyatınız için hesaplamamızı isterseniz bize yazın; kendi tarifenizle birlikte çıkarırız.
Demuraj ne zaman başlar?
Serbest sürenin bittiği gün. Serbest süre ise tipik olarak konteynerin terminale indirildiği tarihten itibaren sayılır — ancak başlangıç anının tam tanımı armatörün tarifesine göre değişebilir (gemi varışı, boşaltma tamamlanması veya konteynerin sahaya alınması gibi).
Bu yüzden "kaçıncı gün" sorusunun cevabı sözleşmenizdedir. Sayacın hangi olayla başladığını yazılı olarak teyit ettirin.
Demuraj ile ardiye aynı anda işleyebilir mi?
Evet, ve bu normaldir. Konteyner terminalde beklerken armatör konteynerin kullanımı için demuraj, terminal ise sahasının işgali için ardiye tahakkuk ettirir. İki farklı taraf, iki farklı hizmet, iki fatura.
Çift faturalama gibi görünen bu durum, kalem adlarına ve faturayı kesen tarafa bakıldığında ayrışır. Aynı tarafın aynı gün için iki kez kesmesi ise ayrı bir konudur ve itiraz edilmelidir.
Serbest süre uzatılabilir mi?
Müzakereye açıktır. Düzenli hacim veren yükleyiciler serbest süreyi sözleşmeyle uzatabilir; tek seferlik sevkiyatta ise ancak gecikmenin sebebi karşı taraftaysa talep edilebilir.
FIATA'nın konteyner taşımacılığı rehberi, terminalin konteyneri teslim edemediği hâllerde serbest sürenin uzatılmasını ve tahakkuk edecek toplam tutara bir tavan konmasını iyi uygulama olarak sayar. Bunlar bağlayıcı kural değil, sektör tavsiyesidir — talebinizi belgeyle desteklemeniz gerekir.
"Detention" Türkçede ne demek?
Sektörde Türkçe karşılığı yerleşmemiştir; kelime İngilizce hâliyle kullanılır. Anlamı, konteynerin terminal dışında serbest süreyi aşan kullanımıdır.
Bazı otomatik çevrilmiş sayfalarda geçen "gözaltı ücreti" karşılığı yanlıştır ve konteyner taşımacılığında böyle bir kalem yoktur.
Faturaya nasıl itiraz ederim?
Önce hesabı doğrulayın: serbest sürenin bitiş günü, gate-out günü ve EIR günü. Faturadaki gün sayısı bu üç tarihten çıkmıyorsa dökümünü isteyin.
Sonra sebebi belgeleyin: gecikme terminalden, depodan veya idareden kaynaklandıysa o güne ait yazışmayı ekleyin. İtirazı sözlü değil yazılı yapın ve muhatabı doğru seçin — demuraj ve detention armatöre, ardiye tesis işleticisine aittir.
Bu bir hukuki tavsiye değildir; uyuşmazlık büyürse taşıma hukuku alanında çalışan bir avukata danışın.
Kaynaklar
- UNCTAD — Demurrage and detention charges in container shipping Demuraj ve detention'ın tanımı (terminal içi / terminal dışı ayrımı) ve ücretlerin taşıma maliyetine etkisi · unctad.org · erişim 01.09.2026
- FIATA — Best practices on container shipping and the quality of containers Serbest sürenin uzatılması ve tahakkuka tavan konması dâhil iyi uygulama tavsiyeleri (2 Nisan 2019; demuraj/detention rehberi 3 Ekim 2018) · fiata.org · erişim 01.09.2026
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu, madde 46 Denizyoluyla gelen eşyada 45 gün, diğer yollarla gelende 20 gün · mevzuat.gov.tr · madde metni ayrıca TİM'in yayımladığı kanun metninde (PDF) · erişim 01.09.2026
- T.C. Ticaret Bakanlığı — Gümrük işlemleri Özet beyan, antrepo ve tasfiye süreçlerine ilişkin güncel idari düzenlemeler · ticaret.gov.tr · erişim 01.09.2026
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki veya gümrük müşavirliği tavsiyesi değildir. Serbest süre, tarife ve sayaç başlangıcı taşıma sözleşmenize ve armatörün yayımladığı tarifeye göre değişir; bu sayfada hiçbir tarife rakamı yer almaz. Gümrük süreleri idari düzenlemelerle değişebilir — işlem öncesi T.C. Ticaret Bakanlığı'nın güncel düzenlemesinden ve gümrük müşavirinizden teyit alın.
Değişiklik günlüğü
- Sayfa yayımlandı. Demuraj ve detention tanımları UNCTAD'ın kendi metninden; 45/20 günlük süreler 4458 sayılı Gümrük Kanunu madde 46'dan doğrulandı.