Tartılmayan konteyner gemiye binmez.
SOLAS'a göre 1 Temmuz 2016'dan beri her dolu konteynerin doğrulanmış brüt ağırlığı (VGM, Türkçe mevzuatta DBA) gemiye yüklenmeden önce taşıyana bildirilmek zorunda; bu bilgi olmayan dolu konteyner gemiye yüklenmez. Sorumlu olan yükletendir. Türkiye'de 12 Mayıs 2026'dan beri uygulanan yeni Bakanlık yönergesine göre DBA belgesini yalnız yetki belgeli tartı operatörü, Bakanlığın DBA Bilgi Sistemi üzerinden düzenler. Belge 30 gün geçerlidir ve beyan edilen ağırlık ile gerçek ağırlık arasındaki fark ±%5'i geçemez. Hat operatörü DBA bilgisini taşıyana iletmek için yükletenden ücret alamaz.
SOLAS kuralı
IMO'nun SOLAS VI/2 değişikliği (MSC.380(94)), dolu konteynerlerin brüt ağırlığının gemiye istiflenmeden önce doğrulanmasını zorunlu kıldı ve 1 Temmuz 2016'da yürürlüğe girdi. IMO rehberine göre ağırlığı doğrulamaktan ve bunu kaptanın yükleme planında kullanabileceği kadar önceden sevk belgelerinde bildirmekten yükleten (shipper) sorumludur (MSC.1/Circ.1475).
Türk yönergesinde "brüt ağırlık", konteynerin darası dahil içindeki yükün, paketleme ve ambalaj malzemesinin ve yük emniyet malzemesinin toplamıdır (m. 4). DBA bilgisi olmayan dolu konteyner gemiye yüklenemez (m. 12/2).
Yöntem-1 ve Yöntem-2
| Yöntem | Nasıl | Kim kullanabilir |
|---|---|---|
| Yöntem-1 | Konteyner tamamen kapatılıp taşımaya hazır hâle geldikten sonra tartılır. Treyler üstünde tartılabilir; araç darası düşülür, yakıt dikkate alınır. Aynı araçtaki birden fazla konteyner ayrı ayrı tartılır (m. 23). | Her yükleten, yetki belgeli tartı operatörü aracılığıyla |
| Yöntem-2 | Konteynere girecek her yük, paket, ambalaj ve emniyet malzemesi tartılır, konteynerin darası eklenir (m. 24/1). | Yalnız yetkilendirilmiş yükümlü ya da onaylanmış kişi statüsündeki ve İdarece tartı aleti operatörü olarak yetkilendirilmiş yükletenler (m. 24/2) |
Hurda metal, torbasız (dökme) tahıl, dökme hâldeki yükler ve işlenmemiş mermer blok gibi Yöntem-2'ye uygun olmayan yüklerde Yöntem-1 zorunludur (m. 24/3). Konteynerin darası, konteynerin üzerinde gözle görülür biçimde yazar (m. 9/2).
DBA belgesi
- Kim düzenler: yalnız yetki belgesi alan tartı aleti operatörü, yalnız DBA Bilgi Sistemi üzerinden; kıyı tesisi ve taşıyan bu sistem dışında üretilmiş belgeyi kabul edemez (m. 13/3, 13/6, 15/5).
- İçerik: konteyner numarası, azami taşıma kapasitesi (payload), DBA, tartım tarihi ve saati, tartı aleti numarası, yöntem, muhtemel kıyı tesisi, tartı operatörü, yükleten ve belgeyi düzenleyen kişi; ayrıca tartım sırasında önden ve arkadan çekilmiş, konteyner numarası ile araç plakasının okunduğu iki fotoğraf (m. 5/4).
- Geçerlilik: 30 gün; süresinde gönderilmeyen konteyner için yeni belge gerekir. Aynı konteynere yeni belge için önceki belgeden itibaren 5 gün geçmelidir (m. 13/4–5).
- Düzeltme: hatalı girilen bilgi, konteyner kıyı tesisine varmadan ve belge üretildikten sonra 72 saat içinde düzeltilir (m. 11/1).
- Hata payı: beyan edilen DBA ile gerçek brüt ağırlık arasındaki fark ±%5'i geçemez; bu pay, yükletenin ağırlığı doğru tespit etme yükümlülüğünü kaldırmaz. Kıyı tesisindeki tartımda ±%5'ten fazla fark çıkarsa nihai belgeyi kıyı tesisi düzenler ve liman başkanlığına bildirir (m. 7).
- Azami yük: emniyet onay plakasındaki azami taşıma kapasitesini aşacak şekilde yüklenmiş konteynere belge düzenlenmez ve bu konteyner gemiye yüklenmez (m. 8, 20/1-ç).
Kim neyden sorumlu
- Yükleten: DBA'yı Yöntem-1 ya da Yöntem-2 ile tespit ettirmek, taşıyana ve kıyı tesisine bildirmek, kayıtları en az üç yıl saklamak (m. 16). İşi sözleşmeyle bir tartı operatörüne ya da kıyı tesisine yaptırabilir, ama sorumluluk yine yükletendedir (m. 15/4).
- Parsiyel (LCL) konteyner: birden fazla tarafın yükü varsa DBA'yı, taşıma sözleşmesinde yükleten ya da yükleten niteliğindeki taşıma işleri organizatörü Yöntem-1 ile tespit ettirir (m. 21).
- Hat operatörü ve acente: DBA bilgisini taşıyana bildirir ve bunun için yükletenden bedel isteyemez (m. 5/7, 19/1-a).
- Kıyı tesisi: belgesi olmayan dolu konteyneri kabul ederse gemiye yüklemeden önce Yöntem-1 ile tartar ve yükletene bildirir (m. 12/1).
- Tartım ücreti: İdare, DBA tespiti için tavan ücreti belirler ve her yıl yeniden değerleme oranında artırır (m. 14/1). Bu sayfada tutar verilmez.
Konteyner reddedilirse
DBA belgesi düzenlenmediği için reddedilen konteynerde geçici depolama, yükletene iade ve demuraj gibi maliyetler taraflar arasında özel hukuka tabidir (m. 5/6). DBA bilgisinin bildirilmemesinden ya da hatalı bildiriminden doğan ticari kayıplar taraflar arasındaki sözleşmeye göre çözülür (m. 11/3). Demuraj ve ardiye ayrıntısı için demuraj, detention ve ardiye sayfasına bakın.
Ne zaman yanlış gider
Kantar fişi DBA belgesi sanılıyor
Yetkisiz bir kantarın fişi DBA belgesi değildir. Belge yalnız yetki belgeli tartı operatörünce, DBA Bilgi Sistemi üzerinden düzenlenir.
Belge 30 gün önce alınmış
Geçerlilik süresi dolan belgeyle konteyner gönderilemez; yeni belge gerekir. Gemi gecikmesinde bu süreyi hesaba katın.
Mermer blok Yöntem-2 ile beyan ediliyor
İşlenmemiş mermer blok, hurda metal ve dökme yüklerde Yöntem-2 kullanılamaz; konteyner tartılmalıdır.
Parsiyel konteynerde herkes kendi yükünü bildiriyor
LCL konteynerde DBA, konteynerin tamamı için Yöntem-1 ile tespit edilir; bunu yükleten ya da yükleten niteliğindeki taşıma işleri organizatörü yaptırır.
Sık sorulanlar
VGM ile DBA aynı şey mi?
Evet. VGM (Verified Gross Mass) SOLAS'taki İngilizce terimdir; Türk mevzuatı buna doğrulanmış brüt ağırlık (DBA) der.
Boş konteyner için DBA gerekir mi?
Hayır. Boş konteynerler için DBA aranmaz, ama boş konteyneri sunan kişi gerçekten boş olduğundan emin olmalıdır (m. 9/1).
Hat operatörü VGM için ücret yazıyor, ödemek zorunda mıyım?
Yönergeye göre DBA bilgisinin taşıyana iletilmesi hizmeti için yükletene ücret rücu edilemez (m. 5/7, 19/1-a). Tartımın kendisi ise ücretlidir ve tartı operatörü ya da kıyı tesisi tarafından faturalanır (m. 17/1-ç, 20/1-c).
Kendi tartımla Yöntem-2 kullanabilir miyim?
Yalnız yetkilendirilmiş yükümlü ya da onaylanmış kişi statüsündeyseniz ve İdare sizi tartı aleti operatörü olarak yetkilendirdiyse (m. 24/2).
Kaynaklar
- IMO — Resolution MSC.380(94), SOLAS VI/2 değişikliği Dolu konteynerin brüt ağırlığının zorunlu doğrulanması; 1 Temmuz 2016'da yürürlük · imo.org (PDF) · imo.org · erişim 29.09.2026
- IMO — MSC.1/Circ.1475, VGM rehberi Yükletenin sorumluluğu; Yöntem 1 ve Yöntem 2 · imo.org (PDF) · erişim 29.09.2026
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı — Denizyoluyla Taşınacak Dolu Konteynerlerin Brüt Ağırlıklarının Tespiti ve Bildirimi Hakkında Yönerge (12.05.2026, 3638154 sayılı Makam Oluru) m. 4, 5, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 19, 21, 23, 24; m. 30 (15.01.2021 tarihli yönergeyi kaldırdı), m. 31 (onay tarihinde yürürlük) · denizcilik.uab.gov.tr (PDF) · erişim 29.09.2026
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. IMO metinleri ve Bakanlık yönergesi doğrudan okunmuş ve madde numaraları verilmiştir. Tartım ücreti İdarece belirlenip her yıl güncellendiği için tutar verilmemiştir. Cut-off saatleri taşıyana ve kıyı tesisine göre değişir; booking teyidinizdeki saati esas alın.
Değişiklik günlüğü
- Sayfa yayımlandı. SOLAS kuralı ve IMO rehberi IMO'nun yayımladığı metinlerden, Türkiye uygulaması Denizcilik Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı 12.05.2026 tarihli yönergenin imzalı metninden doğrudan okunarak yazıldı.