ECMT belgesi ve tır geçiş belgesi: 2026 kotası Tırın rotasını belgeleri çizer.

Belge türleri

Karayolu Taşıma Yönetmeliği geçiş belgesini, ikili ve çok taraflı anlaşmalar gereğince yabancı ülkelerden ya da uluslararası örgütlerden temin edilen, uluslararası taşımalarda kullanılan ve elektronik olarak da düzenlenebilen izin belgesi diye tanımlar (m. 4). Geçiş Belgesi Dağıtım Esasları Yönergesi taşıma türünü dörde ayırır (m. 4/1-p):

• İkili taşıma: anlaşmaya taraf iki ülke arasında, bu ülkelerin taşıtlarıyla yapılan taşıma; Türkiye'den Almanya'ya yük gibi.
• Transit taşıma: bir ülkede başlayıp başka bir ülkede biten taşımada aradaki ülkelerden geçiş.
• Üçüncü ülke taşıması: yükleme ve boşaltma noktalarının ikisinin de taşıtın kayıtlı olduğu ülkenin dışında olduğu taşıma.
• Dönüş yükü taşıması: varış ülkesinden ya da başka bir ülkeden geri dönüşte yapılan taşıma.

Bazı ülkelerin belgesi birden fazla türe geçerli tek-tip belgedir (Avusturya'da ikili, transit ve üçüncü ülke; m. 10/1). Almanya, Fransa, Portekiz, Belçika, Hollanda ve Sırbistan için çok girişli belgeler ayrıca dağıtılır (m. 18). Ro-La treni ya da İtalya'da römork çektirme gibi şartlara bağlı olarak kota dışında kazanılan belgelere ödül belgesi denir (m. 4/1-i).

Türkiye'de dağıtım

Geçiş belgeleri Bakanlık ile TOBB arasındaki protokol gereği TOBB'a bağlı dağıtım bürolarınca dağıtılır (m. 7); bürolar Kapıkule, Hamzabeyli, İpsala gibi kara kapılarında ve Ro-Ro limanlarında, bir büro da Trieste'dedir (Ek-1). Başvuru bu bürolara ya da e-Devlet'teki e-GEBOS hizmetiyle yapılır; elektronik belge teati edilen ülkelerde belge kota durumuna göre elektronik düzenlenir (m. 5/4-5).

• Belge yalnız uluslararası eşya taşımacılığı yetki belgesinde kayıtlı taşıtlara verilir (m. 9/1).
• Belge, varış ülkesiyle birlikte güzergâhtaki ülkeler için de tahsis edilir; güzergâhlar Yönergenin Ek-2'sindedir ve taşımacı bir varış ülkesi için bu güzergâhlardan yalnız birine başvurabilir (m. 6, m. 9/4).
• Taşıma kapasitesi 10 tondan az taşıtlara belge verilmez; özel donanımlı oto taşıyıcılar, kara sınırı olan komşu ülkelere ikili taşıma ve Bulgaristan, Gürcistan, Romanya belgeleri gibi istisnalar Yönergede sayılıdır (m. 9/5).
• Başvuruda gümrük işleminin yapıldığı belge istenir: TIR ya da ATA karnesi veya MRN numaralı transit refakat belgesi ya da İRB numaralı ihracat refakat belgesi (m. 5/1-c).
• Bazı ülkelerin belgeleri iade zorunludur; önceki seferin belgesi iade edilmeden yenisi verilmez (m. 5/1-d, m. 9/13).
• Belgeler her yılın son gününe kadar dağıtılır; yıl içindeki kullanıma açılma dönemlerini Bakanlık belirler (m. 9/7).

Ülkeye göre şartlar

Yönerge bazı ülkelerin belgesini yükün cinsine, yönüne ve parsiyel olup olmamasına bağlar. Avrupa hatlarında en çok karşılaşılanlar:

ECMT lisansı

ECMT lisansı, Uluslararası Taşımacılık Forumu'nun (ITF) çok taraflı kota sistemindeki ülkeler arasında ücretli yük taşımaya izin veren lisanstır; Türkiye'deki mevzuatta UBAK izin belgesi diye geçer. ITF'nin Ocak 2026 kullanım kılavuzuna göre 1 Ocak 2026'da sistemde Türkiye dahil 43 ülke var. Temel kurallar:

• Geçerlilik: yıllık lisans takvim yılı için (1 Ocak–31 Aralık), kısa süreli lisans 30 gün geçerlidir. Kısa süreli lisans Avusturya'da geçmez (3.5, 3.11).
• Kapsam: lisans üye ülkeler arasındaki taşımada ve üye ülkelerden transitte geçerlidir; üye ülke ile üye olmayan ülke arasındaki taşımada geçmez (3.1–3.3).
• Kısıtlı ülkeler: Avusturya, Yunanistan, Macaristan, İtalya ve Rusya'da geçersiz olan lisanslar üzerinde bu kayıt bulunur (3.10). Bu ülkelerden ikili belgeyle ya da Ro-La treni gibi başka bir taşıma yoluyla geçilebilir (3.4).
• Euro sınıfı: lisans "EURO V safe" ya da "EURO VI safe" araç içindir; üst sınıf araç alt sınıf lisansı kullanabilir, tersi olmaz (3.12, 6.3).
• Üç yüklü sefer: kayıt ülkesinden ilk yüklü seferden sonra kayıt ülkesine uğramadan en fazla üç yüklü sefer yapılır; ardından araç, yüklü ya da boş, kayıt ülkesine döner (3.13).
• Kabotaj yok: ECMT lisansı bir ülke içinde iki nokta arasında taşımaya izin vermez (4.3).
• Tek araç, devir yok: lisans aynı anda tek bir araçta kullanılır ve üçüncü kişiye devredilemez (4.1, 4.6).

Seyir defteri 1 Ocak 2026'dan beri dijitaldir: basılı lisans ve defterin yerini ECMT Dijital Sistemi aldı. Her lisansın defterinde yüklü ve boş bütün seferler sırayla tutulur; yükleme noktası, tarih, brüt ağırlık, kilometre sayacı ve plaka her yüklü seferden önce işlenir (5.1–5.5). Araçta lisans bilgi belgesi ile son on seferi gösteren sefer bilgi belgesi, dijital ya da basılı olarak bulunur. Defteri eksik lisans geçersiz sayılır (6.1–6.2).

2026 kotası ve dağıtım

Türkiye'de lisansı UBAK İzin Belgesi Dağıtım Esasları Yönergesine göre Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü dağıtır:

• Başvuru: her yıl 1–31 Ekim arasında e-Devlet'teki "UBAK İzin Belgesi Dağıtımı Başvurusu" hizmetiyle; taşıtların Euro normu da 31 Ekim'e kadar girilir (m. 6).
• Şartlar: L2 ya da M2 yetki belgesi, en az iki özmal yeşil taşıt, son dönemde uluslararası taşımacılık faaliyeti ve ilk taşıt için 9.000, her ek taşıt için 5.000 avro karşılığı sermaye (m. 7).
• Puan: yeşil taşıt sayısı, toplam taşıt sayısı, ülke katsayısıyla ağırlıklandırılmış ihracat seferleri, lisansla yapılan üçüncü ülke seferleri ve verimlilik; katsayı ülke başkentinin Türkiye'nin başkentine uzaklığına göre belirlenir (m. 8–9).
• Sıra: önce Avusturya'da geçerli lisanslar, sonra İtalya, Rusya ve Yunanistan'da geçerli lisansların ödül olarak ayrılan %5'i, sonra bu ülkelerde geçerli kalanlar, en son kısıtlı ülkelerde geçersiz lisanslar dağıtılır (m. 10/4).
• Euro VI: Euro VI geçerli lisans için lisans sayısının 2 katı Euro VI özmal taşıt gerekir (m. 10/9).
• Takvim: dağıtım en geç 20 Aralık'ta başlar; 31 Mart'a kadar teslim alınmayan lisans iade edilmiş sayılır (m. 10/19–20). Lisans hibe edilemez (m. 10/18).
• Kullanım: haziran sonuna kadar 6 seferden az kullanılan lisansa 10, hiç kullanılmayana 15 ceza puanı verilir; seferler her ay e-Devlet'te "UBAK İcmal Bildirimi" ile bildirilir (m. 13/3, 13/5).

Belge neden termini etkiler

Belge taşımacının ve taşıtındır; yük sahibi kendi adına alamaz. Bir sevkiyatın yola çıkabilmesi için taşımacının elinde varış ülkesi ve güzergâhtaki her ülke için yüke ve taşıma türüne uygun belge bulunmalıdır. Kota sınırlıysa ya da belgenin şartı yükle uyuşmuyorsa üç şey olur:

• Güzergâh değişir: Avusturya transit belgesi alamayan tır Avusturya'yı trenle geçer (m. 10/7-b); İtalya üzerinden transit belge yalnız dört ülkeye giden yüke verildiği için başka varışlarda güzergâh baştan buna göre kurulur (m. 11/4).
• Yük birleştirme sınırlanır: Macaristan'a parsiyel yük için ikili ve transit belge verilmez; Avusturya ve İtalya'da parsiyel araçta o ülkeye en az 5 ton gerekir.
• Dönüş yükü planı değişir: Yunanistan ikili belgesi dönüş yüküne verilmez; ECMT lisansında ise üç yüklü seferden sonra araç kayıt ülkesine dönmek zorundadır.

Bu yüzden bir hatta termin konuşulurken ilk soru, taşımacının o yükleme tarihinde güzergâhtaki her ülke için uygun belgesi olup olmadığıdır. Karayolu seferlerini nasıl organize ettiğimizi karayolu taşımacılığı sayfasında, Yunanistan ve Kuzey Makedonya hatlarını Türkiye–Yunanistan karayolu ve Türkiye–Kuzey Makedonya karayolu sayfalarında anlatıyoruz.

Ne zaman yanlış gider

Yük sahibi belgeyi kendisi ayarlayabileceğini düşünüyor

Geçiş belgesi ve ECMT lisansı yalnız yetki belgesi sahibi taşımacıya ve onun kayıtlı taşıtına verilir (Yönerge m. 9/1; UBAK Yönergesi m. 2). Yük sahibinin yapabileceği, taşımacıyı seçerken bu soruyu sormaktır.

ECMT lisansıyla Avusturya ya da İtalya'ya giriliyor

Lisans bu ülkelerde geçerli değilse o ülke ikili belgeyle ya da trenle geçilmelidir. 2026'da Türkiye'nin lisanslarından yalnız 96'sı Avusturya'da, 440'ı İtalya'da geçerli.

Yabancı ülkede iki nokta arasında yük alınıyor

Bu kabotajdır ve ECMT lisansı buna izin vermez (4.3). Üçüncü ülke taşıması ise ancak üçüncü ülke belgesiyle ya da ECMT'nin üç yüklü sefer sınırı içinde yapılabilir.

Seyir defteri sefer başlamadan doldurulmuyor

Defterde kaydı eksik lisans geçersiz sayılır (6.2). Türkiye'de ayrıca aylık icmal bildirimi yapılmazsa her belge için ceza puanı uygulanır (UBAK Yönergesi m. 13/5).