YYS belgesi: yetkilendirilmiş yükümlü şartları Gümrükte güven yerinde denetimle başlar.
Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası (YYS belgesi), Ticaret Bakanlığının Gümrük Kanunu'nun 5/A maddesine göre güvenilir saydığı firmaya verdiği AEO belgesidir. Sahibi yeşil hattan, öncelikli kontrolden, eksik beyandan, %10 kısmi teminattan ve talep ederse başka basitleştirmelerden yararlanır. Şartları Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği sayar: en az üç yıl fiilî faaliyet, temiz uyum sicili, izlenebilir kayıtlar, yeminli mali müşavir raporuyla mali yeterlilik, emniyet ve güvenlik standartları ve son bir yılda en az 100 beyan. Sertifika süresizdir; Bakanlığın 16.09.2026 tarihli listesinde 842 sertifika numarası var.
Hukuki dayanak
5/A maddesi 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na 2009'da 5911 sayılı Kanun'la eklendi. Madde, gerektiğinde ilgili kurumların görüşünü alarak Türkiye Gümrük Bölgesi'nde yerleşik ve ekonomik faaliyette bulunan kişilere yetkilendirilmiş yükümlü statüsü tanınmasına imkân verir. Kanun dört şart koyar (m. 5/A/2):
- Kanun'un 4. maddesindeki sorumlulukların yerine getirilmesinde ciddi ihlalde bulunmamak,
- gümrük kontrollerinin doğru yapılabilmesine imkân veren ticari kayıtları düzenli tutmak,
- idare gerek gördüğünde mali yeterliliğini kanıtlamak,
- uygun emniyet ve güvenlik standartlarına sahip olmak.
Usul yönetmeliğe bırakılmıştır (m. 5/A/3): Resmî Gazete'nin 21.05.2014 tarihli, 29006 sayılı nüshasında yayımlanan Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği. mevzuat.gov.tr'deki metnin son değişikliği 17.12.2021 tarihlidir. Gümrük Yönetmeliği'ndeki yetkilendirilmiş yükümlü bölümü 10.01.2013'te yürürlükten kalktı; o yönetmelik sertifikanın tanımını (m. 3) ve ayrı bir statü olan onaylanmış kişi statüsünü (m. 22 ve devamı) düzenlemeye devam ediyor.
Türkiye tek sertifika verir: aynı statü hem gümrük basitleştirmelerini hem emniyet ve güvenlik kolaylaştırmalarını kapsar (Yönetmelik m. 4/1). AB'de üç tür izin var: gümrük basitleştirmeleri için AEOC, emniyet ve güvenlik için AEOS ve ikisinin birleşimi. AB şartları Birlik Gümrük Kodu'nun 39. maddesindedir; mesleki yeterlilik şartı yalnız AEOC için aranır.
YYS şartları
| Şart | Neye bakılır | Madde |
|---|---|---|
| Faaliyet | Serbest bölgeler dahil Türkiye Gümrük Bölgesi'nde yerleşik olmak ve en az üç yıldır fiilen faaliyette bulunmak. | 4/1 |
| Güvenilirlik | Yönetim kurulu üyeleri, sermayenin %10 ve fazlasına sahip gerçek kişiler ve gümrük ile dış ticaret işlemlerinde temsil yetkili çalışanlar hakkında kaçakçılık, vergi kaçakçılığı, rüşvet, suç gelirlerini aklama gibi sayılan suçlardan mahkûmiyet olmaması. Son üç yılın her 12 aylık döneminde ceza kararlarının beyanname sayısına oranının belirlenen sınırı aşmaması. Kesinleşmiş gümrük, vergi ve sosyal güvenlik borcu olmaması. Bir önceki takvim yılında ya da son 12 ayda en az 100 beyan. | 5 |
| Kayıt düzeni | Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun kayıt; serbest dolaşımdaki eşyayı diğerinden ayıran lojistik kayıt sistemi; iç kontrol; belgelerin beyan yılının sonundan itibaren beş yıl saklanması; bilişim güvenliği. | 6 |
| Mali yeterlilik | Son üç yılı kapsayan olumlu yeminli mali müşavir raporu; iflas ya da konkordato işlemi olmaması. | 7 |
| Emniyet ve güvenlik | İzinsiz girişe karşı korunan binalar; yükleme alanlarına, kargo bölümlerine ve araçlara erişim kontrolü; eşyanın değiştirilmesine, kaybına ya da eşya eklenmesine karşı önlem; iş ortaklarının kontrolü; hassas görevdeki çalışanlar için güvenlik araştırması; arz zinciri güvenliği eğitimi. | 8 |
Uyum sınırları her 12 aylık dönem için ayrı sayılır. Bir örnek: Gümrük Kanunu m. 241/1'deki usulsüzlük cezasının üç katını aşan ceza kararları, beşten fazlaysa, o dönemdeki ithalat ve ihracat beyannamelerinin %1'ini geçemez (m. 5/1-c). İhlali gümrükten önce başvuru sahibinin kendisi bildirdiyse, buna dayanan ceza kararı sayılmaz (m. 5/6).
Başvuru dosyasında başvuru formu, soru formu, adli sicil belgeleri, vergi ve sosyal güvenlik borcu olmadığını gösteren yazılar, yeminli mali müşavir raporu ve akredite kuruluşlarca düzenlenmiş geçerli ISO 9001 ile ISO 27001 sertifikaları bulunur (m. 10/1). Bilişim güvenliği ISO 27001 sertifikası üzerinden, mali yeterlilik müşavir raporu üzerinden incelenir (m. 12/7).
Sertifika ne sağlar
| Kolaylık | Nasıl verilir | Madde |
|---|---|---|
| Eksik beyan | Ayrıca talep gerekmez | 4/7 |
| Antrepo, gümrük kontrolü altında işleme ve geçici ithalatta ithalat vergilerinin %10'u oranında kısmi teminat | Ayrıca talep gerekmez; oran talep hâlinde uygulanır | 4/7, 27 |
| Risk analizine bağlı yeşil hat (belge kontrolü ve muayene yok) | Ayrıca talep gerekmez | 4/9, 144 |
| Belge kontrolü ve muayenenin öncelikle yapılması | Ayrıca talep gerekmez | 4/9 |
| Azaltılmış bilgili özet beyan; daha az ve öncelikli emniyet ve güvenlik kontrolü | Ayrıca talep gerekmez | 4/10, 149, 150 |
| Sınır kapılarından öncelikli geçiş | İzinli gönderici yetkisi olanlara | 4/11 |
| Bir yıl boyunca düşüm yapılmadan kullanılan götürü teminat | Talep ve ek koşul | 4/8, 32 |
| Onaylanmış ihracatçı: gümrüğe vize ettirmeden A.TR, kıymete bakılmaksızın fatura beyanı, ihracatta yerinde gümrükleme | Talep ve ek koşul | 4/8, 44 |
| Transitte izinli gönderici ve izinli alıcı | Talep ve ek koşul | 4/8 |
| İthalatta yerinde gümrükleme | Talep; YYS-I statüsü şart | 121 |
Gümrük idaresi yeşil hattaki beyanname için yine de belge kontrolü ya da muayene öngörebilir (m. 144/5); tahlile gönderilecek eşyanın beyannamesi yeşil hatta işlem görmez (m. 144/2).
İhracatta yerinde gümrükleme için ayrıca bir önceki takvim yılında ya da son 12 ayda en az 5 milyon FOB/ABD doları fiilî ihracat gerekir; dış ticaret sermaye şirketi ya da grup ihracatçısı üzerinden yapılan ihracat sayılmaz (m. 57/1–2). Haklar kişiseldir: sertifika sahibi bunları bizzat kullanır, başkasına kullandıramaz (m. 4/12).
İzinli gönderici ve izinli alıcı transit rejiminde çalışır; T1 belgesinin ve NCTS'nin nasıl işlediği T1 transit belgesi ve NCTS sayfasında. Onaylanmış ihracatçı yetkisi menşe ve dolaşım belgeleriyle ilgilidir; bkz. A.TR mi EUR.1 mi ve ihracat evrakları.
YYS-I ve YYS-II
2020 değişikliğinden beri imalatçı olan sertifika sahibi ek bir statü alabilir (m. 4/A):
| Statü | Bir önceki takvim yılında ya da son 12 ayda ihracat | Artı şunlardan biri |
|---|---|---|
| YYS-I | En az 5 milyon ABD doları | Ortalama en az 50 işçi ya da en az 10 milyon ABD doları ihracat |
| YYS-II | En az 1 milyon ABD doları | Ortalama en az 30 işçi ya da en az 5 milyon ABD doları ihracat |
YYS-I ve YYS-II sahiplerinin beyannamelerindeki eşya, diğer sertifika sahiplerine göre daha az belge kontrolüne ve muayeneye tabi tutulabilir (m. 145/4, 146/4). İthalatta yerinde gümrükleme ve izinli alıcı tesislerinde ithalat için YYS-I şarttır (m. 121/1-a, 97/1).
Başvuru ve süreler
Başvuru, Yönetmelik'in Ek-20 tablosuna göre yetkili gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğüne yapılır (m. 11). Yönetmelik her aşamaya ayrı süre koyar, toplam bir süre yazmaz:
- Ön inceleme bölge müdürlüğünde: 15 iş günü, 15 iş günü uzatılabilir. Eksik belge, bildirimden itibaren 45 iş günü içinde tamamlanır (m. 12/2, 12/5).
- Soru formu incelemesi Gümrükler Genel Müdürlüğünde: 30 iş günü, 15 iş günü uzatılabilir. Eksik bulunursa başvuru sahibine düzeltmek için 40 iş günü verilir (m. 12/10, 12/12).
- Yerinde inceleme: 10 iş günü içinde (10 iş günü uzatılabilir) sonradan kontrol yetkilisi görevlendirilir; kayıt ve güvenlik koşullarını 90 iş günü içinde inceler. Eksiklikleri gidermek için 90 iş gününe kadar ek süre verilebilir (m. 13/1–2). Yerinde inceleme formunda hiçbir soru sıfır puan alamaz; formdaki istisnalar dışında "uygulanamaz" sayılmayan her sorudan üç puan alınmalıdır (m. 13/14).
- Düzenleme: bölge müdürlüğü sertifikayı beş iş günü içinde, götürü teminat talep edildiyse teminat süreleri içinde düzenler (m. 15/1). Numara TR/AEOF ile başlar; sertifika düzenlendiği tarihten sonraki ilk iş günü geçerli olur ve süresizdir (m. 15/2, 16).
Üç yıldan kısa süredir faaliyette olan firmanın başvurusu ön inceleme yapılmadan iade edilir; sertifikası iptal edilen kişinin üç yıl içindeki yeni başvurusu da öyle (m. 14/1).
Sertifikadan sonra
Sertifikanın kaybına yol açabilecek her değişiklik gecikmeden bildirilir (m. 153/1). Bölge müdürlüğü ön incelemeye konu koşulları beş yılda bir izler (m. 159/1). Bir koşul artık karşılanmıyorsa ve sertifika sahibi bunu bildirdiyse, düzeltmek için 30 gün alır. Süre dolunca ya da sorunu gümrük kendisi tespit ettiyse statü 30 gün askıya alınır, süre 30 gün uzatılabilir (m. 154). Koşul yine sağlanmazsa sertifika geri alınır (m. 155); yanlış ya da eksik bilgiye veya sahte belgeye dayanarak verildiyse iptal edilir (m. 156).
Onaylanmış kişi statüsü Gümrük Yönetmeliği'nde düzenlenen ayrı ve yerel bir statüdür. Bakanlığa göre geçerliliği iki yıldır ve kolaylıkları yalnız Türkiye'de kullanılır; yetkilendirilmiş yükümlü ise kolaylıklarını karşılıklı tanıma anlaşması yapılan ülkelerde de kullanabilir. Sertifika alan firmanın onaylanmış kişi statü belgesi geri alınır; sertifika geçerli olduğu sürece bu statüye başvurulamaz (Yönetmelik m. 162).
Karşılıklı tanıma
- Güney Kore: Bakanlık, 09.06.2014'te İstanbul'da imzalanan Türkiye-Güney Kore Yetkilendirilmiş Yükümlü Karşılıklı Tanıma Anlaşması'nı duyurdu.
- Birleşik Krallık: Bakanlık 09.01.2026'da, Londra'daki JETCO 8. Dönem Toplantısı'nda bir karşılıklı tanıma anlaşması imzalandığını bildirdi. Birleşik Krallık hükümeti 02.02.2026'da Türkiye'yi AEO karşılıklı tanıma düzenlemeleri listesine ekledi; Birleşik Krallık'ın genel kuralına göre karşılıklı tanıma kolaylıkları AEOS statüsü sahiplerine tanınıyor.
- Avrupa Birliği: AB-Türkiye Gümrük İşbirliği Komitesi 16.07.2026'da iki yetkilendirilmiş yükümlü programının karşılıklı tanınmasına ilişkin kararı kabul etti. Avrupa Komisyonu'na göre karar, firmaların statüsü hakkında yapılandırılmış bilgi değişimi kurulunca yürürlüğe girecek. Bu sayfanın tarihi itibarıyla bir yürürlük tarihi görmedik.
2026'da değişen diğer gümrük ve ticaret kuralları 2026 gümrük mevzuatı değişiklikleri sayfasında.
Kimde sertifika var
Bakanlık sertifika sahiplerinin listesini bir tablo dosyası olarak yayımlıyor. 16.09.2026 tarihli listede 843 satır ve 842 ayrı sertifika numarası var; 132 satırda firma adı ve vergi numarası yerine yıldız duruyor, çünkü yükümlü adının listede yer almasını istememiş. Bir tedarikçiyi kontrol etmek için vergi numarasını listede arayın. Listede adın olmaması, firmanın sertifikası olmadığını kanıtlamaz.
Ne zaman yanlış gider
Başvuru üç yıllık faaliyet dolmadan yapılıyor
Başvuru ön inceleme yapılmadan iade edilir (m. 14/1-e). Üç yıl kuralı yalnız bazı devir, birleşme ve bölünme hâllerinde aranmaz (m. 4/2–3).
ISO sertifikaları bütün tesisleri kapsamıyor
Bölge müdürlüğü belgelerin yeniden düzenlenmesini ister. Süresinde verilmezse başvuru reddedilir ve dosya iade edilir (m. 12/4, 14/2).
Yeşil hattan geçen eşya beyana aykırı çıkıyor
İlk seferde sertifika sahibi yazılı olarak uyarılır, hakkında Gümrük Kanunu m. 241/1 uygulanır ve sertifikayı düzenleyen bölge müdürlüğüne bildirilir (m. 147/1-ç). Üç yıl içinde tekrarlanırsa yeniden uyarılır (m. 147/2).
Yanlış GTİP cezaları birikiyor
Beyannamelerden doğan ceza kararları 5. maddedeki uyum oranlarına girer. Sınıflandırma hatasının nasıl cezaya dönüştüğü GTİP kodu yanlış olursa sayfasında.
Birleşme bildirilmiyor
Sertifikası olmayan bir şirket sertifika sahibine devrolursa, sertifika sahibi tescilden sonraki beş iş günü içinde gümrüğe bildirir ve 60 iş günü içinde yeniden başvurur; yoksa sertifika askıya alınır (m. 4/4).
Sık sorulanlar
YYS belgesi ne kadar geçerli?
Süresizdir (m. 16/2). Koşullar beş yılda bir izlenir; karşılanmıyorsa sertifika askıya alınabilir, geri alınabilir ya da iptal edilebilir.
YYS için ciro şartı var mı?
Temel sertifika için yok: Yönetmelik üç yıl faaliyet ve bir önceki takvim yılında ya da son 12 ayda en az 100 beyan ister (m. 4/1, 5/1-l). İhracat eşikleri YYS-I, YYS-II ve ihracatta yerinde gümrükleme için geçerlidir. Geçici 4. madde, 31.12.2024'ten önce yapılan başvuruları ticaret hacmine ya da belirli belgelere bağlıyordu; o tarih geçti.
Taşıyıcımın ya da forwarder'ımın sertifikası benim yüküme yarar mı?
Hayır. Hakları yalnız sertifika sahibi kullanır (m. 4/12). Sertifikalı bir taşıyıcı azaltılmış bilgili özet beyanı yalnız sertifika sahiplerinin eşyasını taşırken verebilir (m. 149/2). Yeşil hat, kısmi teminat ve diğer kolaylıklar sertifika sahibinin kendisine aittir.
AB'deki alıcım AEO. YYS'm orada tanınıyor mu?
Karar 16.07.2026'da kabul edildi, ama firmaların statüsüyle ilgili bilgi değişimi kurulunca yürürlüğe girecek. O zamana kadar AB gümrükleri bu karara dayanarak Türk sertifikasını dikkate almaz.
Kaynaklar
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu, m. 5/A 5911 sayılı Kanun'la eklendi (2009); dört şart (5/A/2) ve yönetmeliğin kapsamı (5/A/3) · mevzuat.gov.tr · erişim 30.09.2026
- Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği, RG 21.05.2014 / 29006 m. 4, 4/A, 5–8, 10–16, 27, 32, 44, 57, 97, 121, 144–150, 153–156, 159, 162, geçici m. 4; 17.12.2021 son değişikliğiyle güncel metin · mevzuat.gov.tr · erişim 30.09.2026
- Gümrük Yönetmeliği m. 3 (sertifikanın tanımı), 10.01.2013'te yürürlükten kalkan yetkilendirilmiş yükümlü bölümü, m. 22 (onaylanmış kişi statüsü) · mevzuat.gov.tr · erişim 30.09.2026
- Ticaret Bakanlığı — Ticaretin Kolaylaştırılması sık sorulan sorular Onaylanmış kişi ile yetkilendirilmiş yükümlü farkı, onaylanmış kişi statü belgesinin iki yıllık geçerliliği · ticaret.gov.tr · erişim 30.09.2026
- Ticaret Bakanlığı — Yetkilendirilmiş Yükümlü Firma Listesi, 16.09.2026 843 satır, 842 ayrı sertifika numarası, 132 satırda ad yok · ticaret.gov.tr · erişim 30.09.2026
- Ticaret Bakanlığı — Türkiye-Güney Kore Yetkilendirilmiş Yükümlü Karşılıklı Tanıma Anlaşması İmzalandı 09.06.2014, İstanbul · ticaret.gov.tr · erişim 30.09.2026
- Ticaret Bakanlığı — Türkiye ve İngiltere Arasında Ticaret Alanında Yeni Anlaşmalar İmzalandı, 09.01.2026 JETCO 8. Dönem Toplantısı'nda imzalanan karşılıklı tanıma anlaşması · ticaret.gov.tr · erişim 30.09.2026
- Birleşik Krallık hükümeti — Authorised Economic Operator certification Türkiye 02.02.2026'da AEO karşılıklı tanıma listesine eklendi; kolaylıklar AEOS sahiplerine (gümrük teknik el kitabı) · gov.uk · gov.uk · erişim 30.09.2026
- Avrupa Komisyonu — EU and Türkiye: a new agreement to strengthen customs cooperation, 16.07.2026 Gümrük İşbirliği Komitesi'nin karşılıklı tanıma kararı; yürürlük bilgi değişimi kurulduktan sonra · taxation-customs.ec.europa.eu · erişim 30.09.2026
- Avrupa Komisyonu — What is AEO? AEOC, AEOS ve birleşik izin; Birlik Gümrük Kodu m. 39 şartları · taxation-customs.ec.europa.eu · erişim 30.09.2026
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Kanun, yönetmelikler, Bakanlığın sayfaları ve listesi, Birleşik Krallık ve AB açıklamaları doğrudan okunmuş ve madde numaraları verilmiştir. Yönetmelik zaman zaman değişir; başvurmadan önce mevzuat.gov.tr'deki güncel metne bakın. Bu sayfa kuralları anlatır; Edolines'ın bu statüye sahip olduğu yönünde bir iddia taşımaz.
Değişiklik günlüğü
- Sayfa yayımlandı. Kanun ve yönetmelikler mevzuat.gov.tr'deki güncel metinlerinden okundu, sertifika sayısı Bakanlığın 16.09.2026 tarihli tablosundan alındı, karşılıklı tanıma Bakanlığın, Birleşik Krallık hükümetinin ve Avrupa Komisyonu'nun açıklamalarından yazıldı.