Güvence mi, hız mı.
Dördü aynı soruyu farklı cevaplar: malı varışta ne karşılığında bırakacağız. Orijinal konşimentoda kâğıdın ibrazı gerekir — en yüksek güvence, en yavaş yöntem. Surrender ve telex release orijinalleri çıkışta taşıyıcıya geri vererek bu şartı kaldırır. Express release ve deniz yük senedinde orijinal hiç düzenlenmez. Güvence azaldıkça hız artar; seçim ticari, teknik değil.
Dördü tek tabloda
← Tabloyu yana kaydırın →
| Yöntem | Orijinal düzenlenir mi | Varışta ne aranır | Satıcının güvencesi | Hız | Akreditife uygun mu | Devredilebilir mi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Orijinal konşimento | Evet (3/3) | Orijinalin ibrazı | En yüksek | En yavaş | Evet | Evet |
| Surrender B/L | Evet, sonra çıkışta iade edilir | Kimlik | Orta — iade anında biter | Hızlı | Hayır | Hayır (iadeden sonra) |
| Telex release | Evet, sonra çıkışta iade edilir | Kimlik | Orta — iade anında biter | Hızlı | Hayır | Hayır (iadeden sonra) |
| Express release | Hayır | Kimlik | Yok | En hızlı | Hayır | Hayır |
| Deniz yük senedi | Hayır | Kimlik | Yok | En hızlı | Yalnızca akreditif açıkça izin veriyorsa | Hayır |
"Maliyet" sütunu bilinçli olarak yok. Salım ücretleri taşıyıcıya, limana ve sözleşmenize göre değişir; doğrulayamadığımız tarife yayımlamıyoruz. Kendi rakamınızı taşıma sözleşmenizden ve taşıyıcının tarifesinden doğrulayın. Genel eğilim şudur: orijinal düzenlenmesi ve kurye masrafı orijinal yöntemde, salım mesajı ücreti ise surrender/telex yöntemlerinde ortaya çıkar.
Surrender ile telex release aynı şey mi
Pratikte büyük ölçüde aynı mekanizmayı anlatırlar ve sektörde birbirinin yerine kullanılırlar. Fark, olayın hangi tarafından bakıldığındadır:
- Surrender — eylem
- Yükleyicinin, çıkış limanında kendisine verilmiş orijinal konşimentoların tamamını taşıyıcıya geri vermesi. Belge artık dolaşımda değildir.
- Telex release — bildirim
- Taşıyıcının çıkış ofisinden varış ofisine gönderdiği, "orijinaller bize iade edildi, malı orijinal aramadan bırakabilirsiniz" mesajı. Adı, bu bildirimin eskiden teleksle yapılmasından geliyor.
Yani surrender yapılır, telex release onun sonucunda gönderilir. Bazı taşıyıcılar ikisini tek bir hizmet adı altında sunar, bazıları ayrı ücretlendirir. Terminolojinin taşıyıcıdan taşıyıcıya değiştiğini varsayın ve booking'de hangi hizmeti aldığınızı adıyla teyit ettirin.
Kritik ortak nokta: iade geri alınamaz. Orijinaller taşıyıcıya verildiği anda satıcının elindeki fiziksel güvence sona erer. Bedel tahsil edilmeden surrender talimatı vermek, malı ödemesiz teslim etmekle aynı sonucu doğurur.
Akreditifle uyum
Akreditifli işlemde belge şartı belirleyicidir ve bankalar mallarla değil belgelerle ilgilenir.
Akreditif "full set 3/3 original bill of lading" istiyorsa satıcının bankaya ibraz edeceği şey orijinallerin kendisidir. Surrender veya telex release yapıldığında orijinaller taşıyıcıya iade edilmiş olur; ibraz edilecek belge kalmaz ve akreditif işlemez.
Deniz yük senedi de konşimentonun yerine geçmez: ISBP 821 ikisini ayrı bölümlerde ele alır. Akreditif konşimento istiyorsa ibraz edilen deniz yük senedi doğrudan rezerv sebebidir. Tersi de mümkündür — akreditif metni açıkça deniz yük senedine izin veriyorsa o kullanılabilir.
Bedeli almadıysanız ve akreditif yoksa: orijinal konşimento. Elinizdeki tek fiziksel güvence budur. Orijinali bedel gelene kadar bırakmayın.
Akreditifli işlemde: akreditifin istediği belge. Metni sevkiyat planlanmadan önce okuyun; salım yöntemi bu şarta göre seçilir, tersine değil.
Bedeli aldıysanız veya güvendiğiniz alıcıyla açık hesap çalışıyorsanız: surrender, telex release veya deniz yük senedi. Bu durumda orijinal beklemek yalnızca gecikme ve demuraj üretir.
Kısa hatlarda bunu baştan konuşun. Yakın limanlara giden bir gemi, orijinal konşimentoyu taşıyan kuryeden hızlı varır. Yöntemi sonradan değiştirmek zaman kaybettirir.
Hangisini seçmeli
Karar üç soruyla verilir:
- Bedeli aldınız mı? Aldıysanız güvenceye ihtiyacınız yoktur; hızlı yöntemler serbesttir.
- Akreditif var mı? Varsa seçim sizin değil, akreditif metnindedir.
- Mal belgeden hızlı varır mı? Varıyorsa orijinal ısrarı, malı limanda bekletir ve maliyet üretir.
Üçünün cevabı birlikte okunur. En sık hata, ikinci soruyu atlayıp birinci ve üçüncüye göre karar vermektir.
Ne zaman yanlış gider
Bedel gelmeden surrender talimatı veriliyor
Alıcı "mal bekliyor, demuraj yazıyor" baskısı yapar, satıcı surrender talimatı verir. Orijinaller iade edildiği anda satıcının elindeki güvence biter; alıcı malı çeker ve ödeme tartışmaya açılır.
Yapılacak: surrender talimatını ödeme dekontuyla eşleştirin. İade geri alınamaz.
Akreditif orijinal istiyor, telex release yapılmış
Orijinaller taşıyıcıya iade edildiği için bankaya ibraz edilecek belge kalmaz. Akreditif işlemez ve satıcı hem malı hem güvenceyi kaybetmiş olur.
Yapılacak: akreditif metnindeki taşıma belgesi şartını sevkiyat planlanmadan okuyun.
Salım yapıldı sanılıyor, varış ofisine bildirim ulaşmamış
Yükleyici orijinalleri çıkış ofisine teslim eder ama bildirim varış ofisine geçmez veya sistemde görünmez. Alıcı malı çekemez, sayaç işler.
Yapılacak: salımın varışta göründüğünü alıcıdan teyit ettirin; çıkış ofisinin "yapıldı" demesi yeterli değildir.
Deniz yük senedi ciro edilmeye çalışılıyor
Yolda satış yapılmak istenir ama deniz yük senedi devredilemez; malı yalnızca üzerinde yazan alıcı çekebilir. Transit ticaret düşünülüyorsa baştan emre yazılı konşimento gerekir.
Sık sorulanlar
Telex release ile deniz yük senedi arasındaki fark ne?
Telex release'te orijinal konşimento düzenlenir, sonra çıkışta taşıyıcıya iade edilir. Deniz yük senedinde orijinal hiç düzenlenmez.
Sonuç varışta aynıdır — alıcı kimliğiyle malı alır. Fark, süreçte satıcının bir aşamada elinde fiziksel güvence bulunup bulunmadığıdır. Telex release'te iade anına kadar güvence vardır; deniz yük senedinde hiç olmaz.
Telex release geri alınabilir mi?
Pratikte hayır. Orijinaller taşıyıcıya iade edildikten ve salım bildirimi gittikten sonra süreç tersine çevrilemez; alıcı malı kimliğiyle çekebilir hâle gelmiştir.
Bu yüzden talimatı vermeden önce ödemeyi teyit edin. Talimat verildikten sonra tartışma ticari bir alacak meselesine dönüşür.
Express release ile surrender aynı mı?
Sonucu benzerdir ama yolu farklıdır. Surrender'da orijinal düzenlenmiş ve sonra iade edilmiştir; express release'te baştan orijinal düzenlenmez.
Adlandırma taşıyıcıya göre değişir — bazı hatlar aynı hizmete farklı ad verir. Booking'de hangi hizmeti aldığınızı ve orijinal düzenlenip düzenlenmeyeceğini yazılı teyit ettirin.
Salım ücreti ne kadar?
Bu sayfada rakam vermiyoruz; ücret taşıyıcıya, limana ve sözleşmenize göre değişir ve doğrulayamadığımız tarifeyi yayımlamıyoruz.
Kendi rakamınızı taşıma sözleşmenizden ve taşıyıcının yayımladığı tarifeden doğrulayın. Karşılaştırırken orijinal yöntemin kurye masrafını da hesaba katın — çoğu zaman gözden kaçar.
Malı çekmek için ordino da gerekir mi?
Salım, taşıyıcının malı bırakmaya razı olduğu anlamına gelir; konteynerin terminalden fiilen çekilmesi ayrı bir işlem adımıdır ve teslim emri (ordino) düzenlenmesini gerektirir.
Yani telex release almış olmak tek başına konteyneri kapıdan çıkarmaya yetmez; terminal ve gümrük tarafındaki adımlar da tamamlanmalıdır.
Kaynaklar
- ICC — Akreditif kural setleri dizini (UCP 600, ISBP 821) Akreditif altında taşıma belgelerinin incelenmesi; ISBP 821 konşimento ile deniz yük senedini ayrı bölümlerde ele alır · library.iccwbo.org · erişim 01.09.2026
- ICC Academy — Akreditifte sık görülen rezerv sebepleri Konşimento ile deniz yük senedinin akreditif altında birbirinin yerine geçmemesi. ICC'nin eğitim kolunun uygulama yorumudur, resmî kural metni değildir. · academy.iccwbo.org · erişim 01.09.2026
- FIATA — Dijital konşimento ve forwarder belgeleri Ciro edilebilir belgelerin işlevi ve forwarder'ın sorumluluğu · fiata.org · erişim 01.09.2026
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Surrender, telex release ve express release uluslararası bir sözleşmede tanımlanmış rejimler değil, taşıyıcı uygulamalarıdır; adlandırma, kapsam ve ücretlendirme taşıyıcıdan taşıyıcıya değişir. Bu sayfa genel işleyişi anlatır; sizin sevkiyatınızda geçerli olan, taşıma sözleşmenizin ve taşıyıcınızın kendi şartlarıdır. Ödeme güvencesiyle ilgili kararlarda bankanıza ve hukuk danışmanınıza başvurun.
Değişiklik günlüğü
- Sayfa yayımlandı. Akreditif uyumu ICC kural setleri dizininden; salım yöntemlerinin taşıyıcı uygulaması olduğu kaydı eklendi.